Breń (niem. Bernsee) – wieś sołecka w gminie Bierzwnik, ok. 5,5 km na wschód od Bierzwnika, między Bierzwnikiem a Wygonem, nad jeziorem Breń, ok. 2 km na południe od jeziora Przytoczno. W skład sołectwa wchodzą kolonie Gajno, Kawno i Kunica. W 2007 r. wieś liczyła 534 mieszkańców; działają tu filie gminnej biblioteki i ośrodka kultury.
Wieś istniała już w średniowieczu, ale uległa zniszczeniu; później funkcjonował tu folwark domenalny, który w XVIII w. stopniowo przekształcał się we wieś kolonistów. W latach 1660–1818 działała tu huta szkła – z tego okresu pochodzi układ dzisiejszej wsi. W 1725 r. w folwarku odnotowano 27 osób, w młynie 7, w hucie 52 – razem 86. Przy wsi działały trzy młyny (w tym wodny), folusz, tartak i folwark z 1498 morgami ziemi. Według GOV Bernsee było gminą wiejską, do której okręgu należały m.in. Hagelfelde (Przeczno), Syringe (Strumienno) i Althütte (Łasko).
W rejestrze zabytków są kościół św. Józefa z 1901 r. – dziś parafialny św. Józefa Oblubieńca NMP – oraz cmentarz przykościelny z początku XX w.
Źródła
- Wikipedia PL – hasło „Breń (województwo zachodniopomorskie)”
- Wikipedia DE – hasło „Breń” (wykaz miejscowości: Bernsee)
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Bierzwnik
- GOV (gov.genealogy.net) – Breń / Bernsee