Brojce

Brojce (niem. Broitz) – wieś gminna na Równinie Gryfickiej, siedziba gminy Brojce, przy drodze wojewódzkiej nr 105, ok. 12 km na północny wschód od Gryfic; przez wieś płyną Mołstowa i Brodziec. W 2013 r. liczyła 1287 mieszkańców. W latach 1954–1972 była siedzibą gromady.

Wieś ma metrykę średniowieczną; na mapie Lubinusa z 1618 r. zapisano ją jako Broitzen. W latach 1945–1946 używano nazwy Broniszewo. Według niemieckiej Wikipedii do końca XIX w. Brojce były filią parafii ewangelickiej w Kiełpinie, potem samodzielną parafią z filią w Pruszczu, do której należały też Tąpadły i Przybiernowo; wieś wchodziła w skład okręgu urzędowego Tąpadły (Dummadel) w powiecie gryfickim. Działał tu przystanek Gryfickiej Kolei Wąskotorowej.

W centrum wsi stoi późnogotycki kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z 2. połowy XV w., zbudowany z kamienia polnego, ciosów i cegły, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Drewnianą dzwonnicę przy szczycie zachodnim wzniesiono w 1619 r.; w 1866 r. dostawiono od północy ramię transeptu z kryptą, a w latach 80. XX w. drugie, od południa. We wnętrzu są renesansowa chrzcielnica z 1. ćwierci XVII w. ufundowana przez Manteufflów, barokowy ołtarz z XVIII w. i organy szczecińskiej firmy Grüneberg z 1910 r. Kościół wraz z cmentarzem przykościelnym jest wpisany do rejestru zabytków. Na południe od kościoła stoi murowany dworek z przełomu XIX i XX w., łączący cechy neogotyku i stylu szwajcarskiego.

Na cmentarzu komunalnym zachował się obelisk z międzywojnia z nazwiskami 26 mieszkańców poległych w I wojnie światowej. W parku na nawsiu rośnie „Dąb Pamięci” (2009) upamiętniający ppłk. Rudolfa Jagielskiego, zamordowanego w 1940 r. w Charkowie, a w 2022 r. odsłonięto tu pomnik ofiar nazizmu i komunizmu. We wsi rośnie kilka drzew pomnikowych, m.in. dąb szypułkowy o obwodzie 672 cm przy młynie.