Chełm Dolny (niem. Wartenberg) został według Wikipedii prawdopodobnie założony w 2. poł. XIII w. jako wieś książęca; niemiecki historyk Paul Niessen przypuszczał, że planowano tu lokację miasta. W 1337 r. wieś (Wardenbergh, 104 łany) występuje w księdze ziemskiej margrabiego Ludwika Starszego. Później miała wielu właścicieli – m.in. rody von Plötz i von Werben oraz joannitów ze Swobnicy; w 1685 r. stawiał się tu elektorski dom myśliwski.
W rejestrze zabytków: kościół filialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z 2. poł. XIII w. z cmentarzem, park pałacowy z XIX w., kaplica grobowa Henryka von Treskow, zespoły cmentarzy i zabudowa majątku z końca XIX w.
Źródła
- Wikipedia PL – hasło Chełm Dolny
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Trzcińsko-Zdrój
- GOV (gov.genealogy.net) – Chełm Dolny / Wartenberg