Widok ogólny od strony północno-zachodniej
  1. Miejsca
  2. Zachodniopomorskie
  3. powiat gryfiński
  4. gm. Gryfino
  5. Chlebowo
Architektura · Kościoły i kaplice Opracowanie źródłowe

Kościół pw. św. Huberta

Gotycki kościół salowy z 2. poł. XIV w. z kolebkowo sklepioną kryptą i trzema XVIII-wiecznymi płytami nagrobnymi. Odbudowywany od 1998 r. po wojennych zniszczeniach.

53.30880, 14.59552 ·
Datowanie2. poł. XIV w. (nawa), XV w. (wieża)
Okresśredniowiecze
Stan zachowaniadobrze zachowany
Dostęppubliczny

O miejscu

Kościół wzniesiono na planie prostokąta jako budowlę salową, jednonawową, z przyporami, w cegle układanej wątkiem wendyjskim. W XV w. od zachodu dostawiono kamienno-granitową wieżę. Świątynia została poważnie zniszczona podczas II wojny światowej i popadła w ruinę; odbudowę rozpoczęto w 1998 r. z inicjatywy ks. Jacka Fabiszaka — odtworzono dach i wieżyczkę na sygnaturkę.

Wyposażenie wnętrza nie zachowało się; ołtarz przedstawia scenę z życia św. Huberta, patrona kościoła i myśliwych. Na terenie przykościelnym znajduje się dawny cmentarz ewangelicki z XIV w. (ok. 0,35 ha) — bez zachowanych nagrobków, ale z XVII-wiecznym murem ogrodzeniowym (240 m) i dwiema bramami z tego okresu. Kościół posadowiony jest na fundamentach z kamieni granitowych; mury wzniesiono warstwowo z gotyckiej cegły (28/29 x 13/14 x 9 cm) w wiązaniu wendyjskim do wysokości strzałek łuków okien i blend, wyżej z cegły rozbiórkowej i maszynowej. Elewacje zdobi bogata artykulacja: wysoki cokół z ceglanym daszkiem, ostrołukowe okna i blendy, trzy portale (jeden w elewacji północnej, dwa w południowej) oraz w szczycie wschodnim trzy pary bliźniaczych blend zakończonych łukami odcinkowymi ze sterczynami.

We wnękach jałmużniczej i sakramentarium przy ścianie wschodniej zachowały się gotyckie detale. Wnętrze jest jednoprzestrzenne, z zachowaną ceglaną, kolebkowo sklepioną kryptą pod częścią wschodnią; ściany wewnętrzne podzielone są rytmem wysokich blend. Zachowane wyposażenie ogranicza się do trzech XVIII-wiecznych płyt nagrobnych oraz ceramicznego epitafium ku czci żołnierzy poległych w II wojnie światowej, wykonanego przez samego ks. Jacka Fabiszaka.

Widok ogólny od strony północno-zachodniejOśrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie · Karta ewidencyjna zabytku – CC0

Historia

Kościół zbudowano w 2. poł. XIV w.; kamienną wieżę dodano w XV w. Po zniszczeniach wojennych i powojennej dewastacji odbudowę rozpoczęto dopiero w 1998 r. Do rejestru zabytków wpisany decyzją z grudnia 1963 r. (nr 418, obecnie A-1005); w listopadzie 2012 r. tym samym numerem objęto także cmentarz przykościelny z kamiennym murem.

Wieś Chlebowo należy do najstarszych w rejonie Szczecina — wzmiankowana już w 1187 r. jako część posiadłości kościoła św. Jakuba w Szczecinie. W 1212 r. książę Bogusław II zatwierdził darowiznę wsi na rzecz klasztoru cystersów w Kołbaczu (darczyńcą był niejaki Tessemer, syn Priebego); w 1237 r. klasztor nabył od kościoła św. Jakuba dalszą część wsi. Pośrednia wzmianka o samym kościele pochodzi z 1356 r. (patronat cystersów kołbackich). Źródła wymieniają plebana Mateusza (1364 r.), wikarego przy ołtarzach św. Laurentego, Krzysztofa, Barbary, Katarzyny i Doroty (1449 r.) oraz wikarych Petrusa Karina i Mateusza Rolekego (1490 r.). W 1534 r. kościół przejęli protestanci.

Mury obwodowe z gotyckim wystrojem elewacji (ostrołukowe okna, blendy, trzy portale) powstały w 1 poł. XIV w. i w XV w.; na przełomie XVI/XVII w. przebudowano szczyt wschodni i wnętrze z blendowym podziałem ścian, a w 2 poł. XVII w. wzniesiono kamienno-ryglową wieżę (dolna kondygnacja z otoczaków granitowych, górna drewniana, kryta stożkowym hełmem) — rodzina von Palen ufundowała wówczas nową ambonę i posrebrzany kielich; dzwony pochodzą z 1663 i 1712 r. W 1752 r. powstał nowy ołtarz główny — prawdopodobnie wtedy też wymurowano kryptę pod wschodnią częścią kościoła i wykonano 3 płyty nagrobne (w tym rodziny Gaede, zarządców domeny kołbackiej), zachowane do dziś. W XIX w. (stan udokumentowany fotografią z 1902 r.) przemurowano całą koronę murów, wymieniając strop i więźbę dachową; w tej formie kościół przetrwał do 1945 r.

W latach 1967–1968 ruinę zabezpieczono (korona murów przykryta cegłą i dachówką, otwory zakratowane); po 1972 r. obiekt przejęła parafia w Radziszewie. Projekt odbudowy (arch. Maciej Płotkowiak, konstrukcja dr inż. S. Nowaczyk) z 1996 r. świadomie zrezygnował z pełnej rekonstrukcji wieży — jej zachowaną dolną, kamienną partię zaadaptowano na zakrystię; prace w 1997 r. objęły wzmocnienie korony murów wieńcem żelbetowym, ściągnięcie ścian stalowymi belkami ażurowymi oraz nową drewnianą więźbę dachową. Obecne wezwanie św. Huberta, patrona myśliwych, wiąże się z lokalnym kołem łowieckim, które wspierało odbudowę świątyni.

Karty zabytku

3 karty

Karty z rejestru i ewidencji zabytków: Narodowy Instytut Dziedzictwa (zabytek.pl), licencja CC0.

Źródła

  • zabytek.pl (NID)
  • rowery.wzp.pl
  • bip.gryfino.pl (gminna ewidencja zabytków)
  • polskawliczbach.pl — wykaz zabytków NID dla wsi Chlebowo (nr rej. 418/A-1005) — link
  • architektura.pomorze.pl — Chlebowo (Klebow) — link

Lokalizacja administracyjna

Gdzie jest Kościół pw. św. Huberta

Chlebowo, gmina Gryfino, powiat gryfiński, województwo zachodniopomorskie. Każda mapa prowadzi do atlasu tego obszaru.

53,3088° N · 14,5955° E · miejscowość: Chlebowo Granice: PRG, GUGiK · kliknij, żeby przejść do atlasu gminy, powiatu lub województwa

Warto zobaczyć w okolicy

Miejsca historyczne do 10 km od tego miejsca — od najbliższego.

W terenie · dla wędrowca

Na szlaku w okolicy

Parkingi, miejsca odpoczynku i widoki wokół miejscowości Chlebowo — w którą stronę i jak daleko.

GM. GRYFINO GM. KOŁBASKOWO Stare Czarnowo Kołbaskowo 5 km 10 km PÓŁNOC POŁUDNIE WSCHÓD ZACHÓD Miejsce wypoczynku Jarząbki 2,1 km Miejsce odpoczynku Pod Bukowc… 4,9 km Parking Kołowo 5,4 km Parking Mazurkowo 6,9 km Parking Wełtyń 7,0 km Lwia Paszcza 7,0 km Miejsce wypoczynku Lwia Paszc… 7,1 km Miejsce wypoczynku Karasi Staw 7,7 km Kościół pw. św. Huberta

Byłeś tu niedawno?

Dodaj aktualne zdjęcie albo popraw opis — każda informacja pomaga następnym wędrowcom.

Dodaj zdjęcie lub poprawkę
Prowadź