Chwaliszów

Chwaliszów (niem. Quolsdorf) to wieś łańcuchowa o długości około 4 km, położona w dolinie Strzegomki, na granicy Pogórza Wałbrzyskiego i Pogórza Bolkowskiego; Strzegomka łączy się tu z Czyżynką, a wieś graniczy z Książańskim Parkiem Krajobrazowym. Wikipedia PL podaje pierwszą wzmiankę z 6 czerwca 1228 r., gdy książę Henryk I Brodaty podarował klasztorowi w Henrykowie 50 łanów w Chwaliszowie (Księga henrykowska); Wikipedia DE wymienia wieś już w 1222 r. jako Qualisdorph, a jej założenie datuje na około 1210 r. W 1263 r. wieś lokowano na prawie niemieckim, a w 1265 r. wymieniony jest sołtys Theodor. W 1292 r. Chwaliszów wraz ze Starymi Bogaczowicami przekazano cystersom z Krzeszowa. W 1547 r. opat krzeszowski Johann V zastawił go razem ze Starymi i Nowymi Bogaczowicami Hansowi von Schaffgotsch, a w 1571 r. opat Christoph Scholtz odkupił te miejscowości. Wieś należała do parafii w Starych Bogaczowicach, a po sekularyzacji dóbr klasztornych w 1810 r. majątek cysterski przeszedł na własność skarbu państwa. W 1840 r. mieszkało tu 969 osób (w tym 58 tkaczy), w 1939 r. – 582, a według spisu z 2011 r. – 471.

W rejestrze zabytków znajduje się dom przy ul. Głównej 94, datowany na XVI w.; Wikipedia PL podaje rok 1578, opisuje go jako dom przysłupowy, zwany łużyckim, i nazywa najstarszym domem mieszkalnym na Dolnym Śląsku. W północnej części wsi leży południowy brzeg sztucznego Jeziora Dobromierskiego, a przez wieś biegną m.in. Szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej i Szlak Zamków Piastowskich.