Gardziec (niem. Garz; nazwa przejściowa: Garczyn, Grodzisk) to wieś w gminie Przelewice, dawne dobro rycerskie nad rzeką Płonią i osuszonym dziś małym jeziorem Płonia. Berghaus (1868) pisze, że do majątku należał domek rybaka z 5 morgami roli, położony na tzw. Teufelsdamm (Diabelskiej Grobli), która oddzielała małe jezioro Płonia od dużego; po obniżeniu poziomu jezior w wyniku budowy Kanału Schöninga (Schöningskanal) domek odcięto od wody i trzeba było wytyczyć drogę przez nowo zdobyte grunty.
Garz był lennem rodu Brederlow (Breterlo), który – choć w dokumentach pojawia się dopiero na początku XV w. – należy według Berghausa do najstarszych rodzin pomorskich i rozdzielił się na linie garzką i warfińską. W potwierdzeniu z 1608 r. wymieniono wśród lenn Brederlowów garzkich m.in. dziesięciu komorników w Garz i chłopów w Plönzig. Kościół filialny należał do parafii w Plönzig (Płońsko).
Zabytki. W rejestrze zabytków: bezwieżowy kościół filialny pw. Matki Boskiej Różańcowej (1600 r.), z kamienia, o skromnych cechach gotyckich.
Źródła
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, cz. II t. 3 (Ortschaften im ritterschaftlichen Kreise Piritz), Anklam 1868, hasło Garz – archive.org (bub_gb_jcoAAAAAcAAJ)
- Wikipedia PL: hasło Gardziec – pl.wikipedia.org
- Narodowy Instytut Dziedzictwa, rejestr zabytków (gm. Przelewice): kościół, 1600 r. – zabytek.pl (CC0)
- GOV (gov.genealogy.net): Gardziec = Garz