Kiełpino

Kiełpino (niem. Kölpin) – wieś sołecka w gminie Brojce, przy drodze wojewódzkiej nr 105, ok. 3,5 km na południowy wschód od Brojc; wraz ze Smokęcinem i Raciborówem tworzy sołectwo. W 2009 r. liczyła 273 mieszkańców; działa tu Ochotnicza Straż Pożarna.

Kiełpino było gniazdem pomorskiego rodu Manteufflów. Według polskiej Wikipedii pierwsze wiadomości o Culpin pochodzą z 1315 r. i dotyczą podatku łanowego płaconego przez Manteufflów kapitule kamieńskiej; niemiecka Wikipedia wiąże z tym rokiem zamek rodowy (Castrum Olden), z którego zostało grodzisko otoczone fosą na północ od wsi. W 1. poł. XV w. zamek miał być siedzibą rozbójników pod wodzą Wilkego von Manteuffel; w 1432 r. zdobyła go wyprawa z klasztoru w Białobokach, a zburzyli mieszczanie kołobrzescy i trzebiatowscy. Kolejny zamek (Manteuffelburg) powstał ok. 1440 r. W XVIII w. majątek rozpadł się na cztery części, które wielokrotnie zmieniały właścicieli; według polskiej Wikipedii Manteufflowie posiadali zamek do 1880 r.

Do 1945 r. Kiełpino było gminą w powiecie kołobrzesko-karlińskim i siedzibą parafii ewangelickiej, do której dawniej należały m.in. Brojce, Bielikowo i Pruszcz (do 1907 r.). Mieszkańców było 246 w 1816 r., 644 w 1864 r., a w 1939 r. – wraz ze Smokęcinem – 696. Po wojnie wieś należała do gminy Rymań w powiecie kołobrzeskim, a w 1958 r. włączono ją do gminy Brojce w powiecie gryfickim.

Gotycki, ceglany kościół na kamiennej podmurówce, dziś filialny pw. św. Piotra i Pawła, jest wpisany wraz z cmentarzem przykościelnym do rejestru zabytków (rejestr NID: XV w.). Według niemieckiej Wikipedii jego najstarsze części mogą sięgać XIII w.; proboszcz w Kiełpinie wzmiankowany jest w 1328 r., a w 1594 r. kościół nosił wezwanie św. Katarzyny. Świątynia jest salowa, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i później dodaną wieżą z gontowym hełmem; ma barokowy ołtarz i ambonę, a na emporze – organy szczecińskiej firmy Grüneberg z 1884 r. We wsi stoją też pomnik mieszkańców Kiełpina, Smokęcina i Grądu poległych w I wojnie światowej oraz młyn z 1906 r.