Kobylanka

Kobylanka (niem. Kublank) to wieś w zachodniej części powiatu stargardzkiego, siedziba gminy Kobylanka. Leży na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej, ok. 2,5 km od jeziora Miedwie, 10 km od Stargardu i 26 km od centrum Szczecina. Do 1816 r. należała do powiatu Pyritz, potem do powiatu Greifenhagen (Gryfino); była częścią dóbr Rentamtu Kołbacz.

Nazwa ma pochodzenie słowiańskie i charakter topograficzny; wśród hipotez etymologicznych jest złożenie członów oznaczających „kobyłę” i „łąkę” oraz utworzenie od kobyły z przyrostkiem. Miejscowa legenda wiąże nazwę z końmi, które mieli tu wypasać cystersi z Kołbacza.

Najstarsze potwierdzone dokumentami wzmianki o wsi pochodzą z 1304 r.: w lutym tego roku w Altdamm książę Otto I podarował klasztorowi cystersów w Kołbaczu wieś Kublank (Cobelanke) wraz z podmokłym lasem Strazne, a 25 sierpnia 1304 r. w Gollnow darowiznę potwierdził jego brat Bogusław IV (Pommersches Urkundenbuch IV/1, m.in. nr 2174). Wcześniejsze wzmianki, podawane przez Berghausa (1233) i Wikipedię (1220 lub 1233), nie znalazły potwierdzenia w tomie I Pommersches Urkundenbuch. Po wprowadzeniu reformacji (1537) wieś znalazła się w dobrach książąt zachodniopomorskich, a według Wikipedii w 1648 r. przeszła na elektorów brandenburskich. W XVIII w. rozbudowano ją w ramach kolonizacji fryderycjańskiej: w 1786 r. notowano tu 43 gospodarstwa chłopskie, 25 chałupniczych i majątek karczmarza (ok. 70 domostw).

Berghaus (1868) opisuje Kublank jako wieś kościelną (kościół filialny parafii Belkow) z 534 mieszkańcami i ok. 70 domami; należały do niej kolonia Neü-Kublank (dziś Nowa Kobylanka), młyn i punkt poboru opłat drogowych przy trakcie ze Szczecina do Stargardu. Jeszcze w 1840 r. Kublank, Buchholz i Höfendorf musiały dostarczać w naturze pióra gęsie (łącznie 41 mendli). Przy wsi znajdują się pola żużlowe po dawnym wytopie żelaza z rudy darniowej, który Berghaus łączy ze słowiańskimi hutnikami. Pod koniec XIX w. wieś liczyła 597 mieszkańców (114 domostw), a w 1939 r. – 629 (158 domostw).

Przy ul. Bolesława Chrobrego rośnie szpaler lip; według tradycji pierwszą z nich, „Wieniec Zgody”, zasadzili w 1460 r. burmistrzowie Stargardu i Szczecina na znak zakończenia sporu o prymat w handlu (co 100 lat sadzi się kolejną). Stary poniemiecki cmentarz ewangelicki przy ul. Szczecińskiej ma ok. 100 mogił, głównie z przełomu XIX i XX w.; najstarszy grób na terenie gminy (z 1873 r.) znajduje się przy kościele parafialnym pw. św. Antoniego Padewskiego. Kościół wzniesiono w latach 1934–1936 na zrębach średniowiecznej świątyni; ma drewnianą wieżę nad fasadą, a obok stoi figura Jezusa na postumencie dawnego pomnika poległych w I wojnie światowej. Zachowały się wąskofrontowe domy z XIX w. W miejscowości nie ma obiektów wpisanych do rejestru zabytków.