Koniewo (niem. Kunow) – wieś sołecka w gminie Wolin na stałym lądzie, ok. 5 km na południowy wschód od Wolina; do 1945 r. w powiecie kamieńskim. Okolica była zasiedlona od mezolitu; znaleziono tu ślady osad kultury ceramiki sznurowej i łużyckiej, cmentarzysko ciałopalne z okresu wpływów rzymskich oraz osady słowiańskie z IX–XII w.
Według Wikipedii PL wieś po raz pierwszy wymieniono w 1288 r. (Conoye) w związku z nadaniem cysterkom z Wolina renty gruntowej. W 1299 r. książę Bogusław IV zatwierdził klasztorowi cysterek w Wolinie, do którego miała wstąpić jego córka Jutta, nabycie wsi Conew od poprzedniego właściciela Übesco (Berghaus). Później właścicielem było miasto Wolin. Według Berghausa w XIX w. Koniewo wraz z Recławiem i Laską podlegało najpierw urzędowi w Stepnicy, potem domenie Wolin; do tutejszego kościoła należała m.in. wieś Zagórze.
Koniewo jest jedną z nielicznych wsi, które zachowały niemal nienaruszony pierwotny układ owalnicowy z dwiema łukowatymi pierzejami i jednorodną zabudową; dwa budynki pochodzą z XVIII w., pozostałe z XIX w. W rejestrze zabytków figuruje kościół filialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej z XIV w., z kaplicą dobudowaną w latach 1749–1751 i drewnianą wieżą; malowidła na stropie wykonał w XVIII w. C. H. Rosenberg z Quedlinburga (Wikipedia PL).
Jak czytać układ miejscowości
Owalnica
Domy stoją wokół wrzecionowatego placu — nawsia — na którym zwykle był staw, kościół albo pastwisko. Drogi rozchodzą się na obu końcach wsi i tam się łączą. Taki układ zakładano w średniowieczu, m.in. przy kolonizacji Pomorza; widać go do dziś na mapie i z lotu ptaka.
Koniewo w datach
- mezolitPierwsze ślady osadnictwa; później osady kultury ceramiki sznurowej i łużyckiej (Wikipedia PL).
- okres wpływów rzymskichCmentarzysko ciałopalne (Wikipedia PL).
- IX–XII w.Osady słowiańskie (Wikipedia PL).
- 1288Pierwsza wzmianka: Conoye, renta gruntowa dla cysterek wolińskich (Wikipedia PL).
- 1299Bogusław IV zatwierdza cysterkom w Wolinie nabycie wsi Conew (Berghaus).
- XIV w.Budowa kościoła, ob. filialnego pw. Matki Boskiej Częstochowskiej (NID).
- 1749–1751Dobudowa kaplicy do kościoła (Wikipedia PL).
- XVIII w.Malowidła na stropie kościoła wykonuje C. H. Rosenberg z Quedlinburga (Wikipedia PL).
- XIX w.Wieś podlega urzędowi w Stepnicy, potem domenie Wolin (Berghaus).
- 2021Narodowy Spis Powszechny: 136 mieszkańców (GUS, wg polskawliczbach.pl).
Źródła
- Wikipedia PL – Koniewo (województwo zachodniopomorskie)
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, Th. II, Bd. 1, Anklam 1865, s. 647 (Leüssin – Conew)
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, Th. II, Bd. 6, Anklam 1870 (Kunow)
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Wolin