Korytowo (niem. Kürtow) – wieś sołecka w gminie Choszczno, ok. 10–11 km na wschód i południowy wschód od Choszczna, nad Jeziorem Korytowskim. W skład sołectwa wchodzi wieś Golcza. W latach 1954–1961 wieś była siedzibą gromady Korytowo.
Według polskiej Wikipedii to najstarsza miejscowość ziemi choszczeńskiej: na cyplu Jeziora Korytowskiego istniała we wczesnym średniowieczu (IX–XII w.) osada przygrodowa, a ziemia ta należała do książąt wielkopolskich. Niemiecka Wikipedia podaje, że Kürtow wymieniono po raz pierwszy w 1237 r. w dokumencie księcia wielkopolskiego Władysława Odonica, który nadał joannitom dobra Kürtow, graniczące od zachodu z posiadłościami klasztoru w Kołbaczu. Od XIV w. wieś należała do rodów von Wedel i von der Goltz; według polskiej Wikipedii na przełomie XV i XVI w. Korytowo było miastem, z czego zachował się układ ulic. W Korytowie urodził się m.in. Christoph Heinrich von der Goltz (1663–1739), pruski generał-porucznik i komendant Magdeburga.
W rejestrze zabytków są: kościół św. Stanisława Kostki – w rejestrze filialny, datowany na połowę XVI w.; według Wikipedii parafialny, z XIII w., przebudowany w połowie XVI w., ufundowany przez Wedlów, z wczesnorenesansowym pentaptykiem ołtarzowym z 1588 r. i dzwonem z 1732 r. (starszy dzwon z 1568 r., dzieło stargardzkiego ludwisarza Josta van Westena, znajduje się w Jenikowie) – oraz założenie parkowo-pałacowe z XVIII w.: pałac z XVIII w. (według Wikipedii z XV–XVIII w., przebudowany w latach 1830–1890, na murach średniowiecznego zamku, z gotyckimi piwnicami) i park przypałacowy z dziedzińcem gospodarczym z XVI w. Wikipedia wymienia też grodzisko stożkowe z XVIII-wieczną lodownią w zboczu oraz zabudowania folwarczne z gołębnikami i spichlerzami.
Korytowo w datach
- IX–XII w.Osada przygrodowa na cyplu Jeziora Korytowskiego; ziemia w rękach książąt wielkopolskich (Wikipedia PL).
- 1237Pierwsza wzmianka: książę Władysław Odonic nadaje joannitom dobra Kürtow, graniczące z posiadłościami Kołbacza (Wikipedia DE).
- XIII w.Budowa kościoła, przebudowanego w połowie XVI w. (Wikipedia; rejestr NID datuje kościół na poł. XVI w.).
- XIV w.Wieś należy do rodów von Wedel i von der Goltz (Wikipedia).
- przełom XV/XVI w.Korytowo ma status miasta; zachowany układ ulic (Wikipedia PL).
- XVI w.Dziedziniec gospodarczy założenia pałacowego (NID).
- 1588Wczesnorenesansowy pentaptyk ołtarzowy w kościele (Wikipedia).
- 1663Urodziny Christopha Heinricha von der Goltza (zm. 1739), pruskiego generała-porucznika i komendanta Magdeburga (Wikipedia).
- 1732Nowy dzwon kościelny; starszy, z 1568 r. (Jost van Westen), trafia do Jenikowa (Wikipedia).
- XVIII w.Pałac i park (NID); według Wikipedii pałac z XV–XVIII w. na murach zamku, z lodownią w zboczu grodziska.
- 1830–1890Przebudowa pałacu (Wikipedia).
- 1954–1961Korytowo siedzibą gromady (Wikipedia PL).
- 2021422 mieszkańców (NSP 2021, wg polskawliczbach.pl).
Źródła
- Wikipedia PL – hasło „Korytowo (powiat choszczeński)”
- Wikipedia DE – hasło „Korytowo”
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Choszczno