Kukułowo (niem. Kucklow; 1335 Cukelowe, u Berghausa Kukelow) – wieś w gminie Kamień Pomorski, nad cieśniną Dziwną, w miejscu jej ujścia do Zalewu Kamieńskiego, ok. 7,5 km na południowy zachód od Kamienia; przy południowym krańcu wsi uchodzi do Dziwny struga Szczuczyna.
Pierwsza wzmianka pochodzi z 1335 r. W XV w. wieś dzieliła się na trzy części rodów Wachholtz, Witting i Zastrow. W 1578–1579 r., po zamianie dóbr z księciem Janem Fryderykiem, część wsi przejął prepozyt katedralny hrabia Ludwik von Eberstein; od tego czasu prepozyturę nazywano „prepozyturą kukułowską”, a stojący tu zamek był jej siedzibą (Wikipedia DE, Berghaus). W latach 1628/1630–1640 w zamku, użyczonym przez księcia Bogusława XIV, mieszkał zdetronizowany książę Kurlandii i Semigalii Wilhelm Kettler, którego syn Jakub odzyskał w 1638 r. księstwo kurlandzkie. Zamek popadł w ruinę w XVII w. i zniknął do początku XVIII w. Po pokoju westfalskim wieś płaciła podatki Szwecji. W 1797 r. uruchomiono tu wiatrak koźlak. Po zniesieniu prepozytury w 1811 r. jej grunty połączono z miejscowym majątkiem rycerskim, w 1842 r. w dużej mierze rozparcelowanym; w 1870 r. wieś miała 328 mieszkańców. W 1928 r. mieszkało tu trzech zawodowych rybaków zalewowych (Wikipedia DE).
Brak obiektów w rejestrze zabytków.
Kukułowo w datach
- 1335Pierwsza wzmianka: Cukelowe (Wikipedia DE).
- XV w.Wieś podzielona między rody Wachholtz, Witting i Zastrow (Wikipedia DE).
- 1578/1579Po zamianie dóbr z księciem Janem Fryderykiem prepozyt hr. Ludwik von Eberstein przenosi tu siedzibę prepozytury (Berghaus: 1578, Wikipedia DE: 1579).
- 1628/1630–1640W zamku mieszka zdetronizowany książę Kurlandii Wilhelm Kettler (Wikipedia PL i DE).
- 1648Po pokoju westfalskim wieś płaci podatki Szwecji (Wikipedia DE).
- ok. 1780Prepozytura w posiadaniu Friedricha Ehrenreicha von Ramin (Wikipedia DE).
- 1797Uruchomienie wiatraka koźlaka (Wikipedia DE).
- 1811Zniesienie prepozytury; jej grunty łączy się z miejscowym majątkiem rycerskim (Wikipedia DE).
- 1842Parcelacja większości majątku (Wikipedia DE).
- 1870328 mieszkańców wsi (Wikipedia DE).
- 1928Trzech zawodowych rybaków zalewowych (Wikipedia DE).
- 2021Narodowy Spis Powszechny: 159 mieszkańców (GUS, wg polskawliczbach.pl).
Źródła
- Wikipedia PL – Kukułowo
- Wikipedia DE – Kukułowo
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, Th. II, Bd. 6, Anklam 1870 (hasła Köselitz/Kukelow, Kukelow)
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Kamień Pomorski