Mielno Pyrzyckie (niem. Groß Möllen) to wieś w gminie Kozielice, w dawnych źródłach dobro rycerskie i wieś parafialna, położona na granicy dawnych powiatów pyrzyckiego i gryfińskiego.
Według Berghausa (1868) do 1816 r. wieś była podzielona administracyjnie między trzy powiaty: pyrzycki, gryfiński i neumarkski powiat Soldin. Do powiatu pyrzyckiego należała połowa majątku rycerskiego, kościół, plebania, szkoła, 4 chłopów i 3 komorników (razem 14 palenisk); jedno gospodarstwo z karczmą (allod) liczono do powiatu gryfińskiego, a część wsi z 22 paleniskami – do Nowej Marchii. Podział ten, według Berghausa, sięgał „czasów bardzo dawnych” i prowadził do sporów między Pomorzem a Marchią; uregulował go układ graniczny z 5 września 1564 r. Parafia Groß Möllen–Loist (Mielno–Łozice) leżała częściowo w Pomorzu, częściowo w Nowej Marchii; reskrypt z 5 maja 1738 r. przypisał ją w całości do synody pyrzyckiej. Obszar dworski liczył 14 domów i 161 mieszkańców, ok. 2 090 mórg (w tym ok. 1 850 mórg roli i 437 mórg lasu), do majątku należały jeziora Pegenik i Buchsee.
Dokument Barnima I z 1259 r. wymienia wieś Melne, którą wydawca Pommersches Urkundenbuch utożsamia z Groß Möllen (Mielnem Pyrzyckim); identyfikacja nie została tu sprawdzona w edycji dokumentu.
Zabytki. W rejestrze zabytków: kościół pw. św. Stanisława Kostki (XVI w.), dawny cmentarz przykościelny ze starodrzewem (XVI w.) oraz mur cmentarny z bramami i furtami.
Źródła
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, cz. II t. 3 (Ortschaften im ritterschaftlichen Kreise Piritz), Anklam 1868, hasło Möllen, Groß- – archive.org (bub_gb_jcoAAAAAcAAJ)
- Pommersches Urkundenbuch t. II/1, nr 668 (1259) – identyfikacja Melne wg wydawcy, bez wglądu w tekst
- Narodowy Instytut Dziedzictwa, rejestr zabytków (gm. Kozielice): kościół, cmentarz, mur – zabytek.pl (CC0)
- Wikipedia PL: hasło Mielno Pyrzyckie – pl.wikipedia.org