Moryń

Moryń (niem. Mohrin) to miasto nad jeziorem Morzycko, siedziba gminy miejsko-wiejskiej. Według Wikipedii okolicę zasiedlili we wczesnym średniowieczu Pyrzyczanie; w XII w. powstał gród (prawdopodobnie na wzgórzu nad jeziorem, gdzie stoją ruiny zamku), jeden z ważniejszych w kasztelanii cedyńskiej. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1263 r., z dokumentu Barnima I. W 2. poł. XIII w. Moryń zagarnęła Brandenburgia (Nowa Marchia). Data nadania praw miejskich nie jest znana – musiało to nastąpić przed 1306 r.; rejestr zabytków datuje Stare Miasto na poł. XIII w.

W XIV w. miasto otoczono murami (rejestr: 1. poł. XIV w.), w 1350 r. rządziła nim rada miejska, a w 1353 r. przejściowo działała tu mennica książęca. Zamek obronny na półwyspie rozpoczęto wznosić w 1360 r. (rejestr: 1365–1368); jeszcze w XIV w. został zniszczony przez rycerstwo pomorskie. Od 1373 r. miasto było we władaniu Korony Czeskiej, później zakonu krzyżackiego; w 1433 r. splądrowali je husyci i na trzy wieki utraciło status miejski, a w XVI w. należało do rodu Schönebeck z Gądna. W XVII w. dotknęły je wojna trzydziestoletnia i pożary (1637, 1640, 1688); w 1719 r. mieszkało tu tylko 124 osoby. Na początku XIX w. odzyskało autonomię. W 1877 r. w pobliżu Witnicy uruchomiono linię Szczecin–Kośtrzyn, a w 1892 r. linię Godków–Siekierki ze stacją w Przyjezierzu.

Rejestr zabytków obejmuje m.in. Stare Miasto, mury obronne, ruiny zamku, kościół parafialny pw. Świętego Ducha (2. poł. XIII w.), dawny cmentarz ewangelicki ze starodrzewem oraz sierociniec Szczęście Dzieci z 1874 r. wraz z pomnikiem fundatora (1903).