Police

Police (do 1945 r. niem. Pölitz, w dawnych zapisach także Poliz, Paliz, Poltze) to miasto nad Odrą, na północ od Szczecina, leżące nad Larpe, boczną odnogą rzeki. Nazwę wywodzi się od słowiańskiego pole lub poliza. W XIX w. Pölitz należało do powiatu Randow.

W latach 1249–1259 źródła wymieniają rycerza Bartłomieja z Polic (Bartholomäus de Poliz). W 1260 r. książę Barnim I nadał miejscowości (civitas Politz) prawo magdeburskie wraz z prawem do rybołówstwa na Odrze, przewozem i okolicznymi łąkami. W 1269 r. biskup kamieński Hermann potwierdził dziesięcinę z kościoła parafialnego w mieście (opidum Politz), a w 1286 r. jurysdykcja duchowa nad kościołem przeszła na kolegiatę Mariacką w Szczecinie. W 1299 r. wsie Heckelwerk (dzisiejsze Siedlice) i Lese wyłączono z parafii polickiej.

Według Berghausa 24 marca 1321 r. książę Otton I przekazał Szczecinowi oppidum Poelitz wraz z wójtostwem, sądownictwem i grodziskiem w Mścięcinie; według Wikipedii miasto utraciło wówczas prawa miejskie i odzyskało je w 1808 r. Ugoda z 1571 r. poddała Police władzy Szczecina jako pana dziedzicznego, a rada Szczecina sprawowała patronat nad kościołem. Po ordynacji miejskiej z 19 listopada 1808 r. miasto spierało się ze Szczecinem o patronat i prawa łowieckie. Sławę przynosiła uprawa chmielu.

W 1812 r. Pölitz liczyło 1424 mieszkańców, w 1862 r. – 3508. Berghaus notuje 277 domów prywatnych, trzy fabryki cygar (195 robotników), piętnastu garncarzy, siedem wiatraków i żeglugę: sześć statków przybrzeżnych i pięć rzecznych. W połowie XIX w. działało tu seminarium nauczycielskie przeniesione ze Szczecina. W 1898 r. doprowadzono kolej ze Szczecina do Jasienicy, a w 1910 r. do Trzebieży.

W 1938 r. zbudowano Hydrierwerke Pölitz, fabrykę benzyny syntetycznej, w której pracowało około 30 tys. robotników przymusowych (z filią obozu Stutthof). 15 października 1939 r. Police włączono do Wielkiego Szczecina, 26 kwietnia 1945 r. zostały zajęte, a we wrześniu 1946 r. przekazano je Polsce po likwidacji Enklawy Polickiej; nazwę Police zatwierdzono 7 maja 1946 r. W 1954 r. przyłączono Mścięcino, a w 1973 r. Jasienicę i Duchowo. Od 1975 r. Police są siedzibą gminy, od 1999 r. – miastem powiatowym; 30 czerwca 2021 r. liczyły 32 034 mieszkańców.

W rejestrze zabytków znajdują się dawna gotycka kaplica z XV w. przy placu Bolesława Chrobrego oraz neogotycki kościół parafialny Niepokalanego Poczęcia NMP z 1910 r. Ratusz z 1906 r. nie został odbudowany po wojnie; zachowało się lapidarium. Czapliniec, Duchowo, Jasienica, Kołpin, Kuźnica i Mścięcino są dziś częściami miasta.