Przęsocin

Przęsocin (do 1945 r. niem. Neuendorf) to wieś kościelna na najwyższej części płaskowyżu Randow, około 340 stóp nad poziomem morza (kościół), około 1¼ mili na północ od Szczecina. Nazwa („Nowa Wieś”) świadczy, zdaniem Berghausa, o założeniu przez pierwszych niemieckich osadników. Do wsi należały młyn wodny Mückenmühle (ugoda o dzierżawę wieczystą z 6 lipca 1701 r.) oraz osada Vogelsang na gruncie kościelnym.

W 1286 r. biskup kamieński Hermann nadał kapitule kolegiaty Mariackiej w Szczecinie jurysdykcję duchowną nad kościołami, wśród których wymieniono kościół w „Nigendorpe” (Neuendorf). Godeke (Godkin) von Steinbeck otrzymał od księcia Ottona dochody (Bede) z „villa nova” Neuendorf i z Mścięcina w zamian za wierzytelność 530 marek. W 1342 r. biskup Friedrich nadał lennem połowę wsi dwóm szczecińskim mieszczanom, w 1364 r. książę Barnim dołożył klasztorowi 7 łanów w Niendorp, a w 1381 r. książęta Swantibor III i Bogusław VII oddali całą wieś kartuzom z Grabowa. W 1441 r. opiekę duszpasterską powierzono plebanowi ze Stolzenhagen – od tego czasu kościół w Neuendorf był filią; w 1493 r. kartuzi zbudowali nową kaplicę, poświęconą przez biskupa Benedykta. Młyn wymieniono w 1628 r., a w 1631 r. wieś opodatkowano z 21¼ łanów.

Pierwotnie we wsi było 14 chłopów, 8 kossatów i 12 zagrodników; wykup powinności po recesie z 1 października 1825 r. (wykonanym sądownie 8 czerwca 1832 r.) kosztował razem 7150 talarów. Na początku 1862 r. mieszkały tu 733 osoby w 142 rodzinach (67 domów); feldmark liczyła 3708 mórg, we wsi działały wiatrak i cegielnia (200–230 tys. cegieł rocznie), sławne były sady owocowe. Wikipedia podaje, że późnogotycki granitowy kościół pw. NMP z 1493 r. zachował się do dziś (wcześniejszy drewniany kościół miał być wzmiankowany w 1286 r.). Kościół filialny pw. Wniebowzięcia Marii z XV w. jest wpisany do rejestru zabytków.