Resko

Resko (niem. Regenwalde) to małe miasto nad Regą, siedziba gminy Resko, położone na pograniczu Równiny Gryfickiej i Wysoczyzny Łobeskiej, przy drodze wojewódzkiej nr 152 (Płoty–Świdwin). W 2017 r. liczyło ok. 4,3 tys. mieszkańców. Do 1860 r. było siedzibą powiatu, który od niego wziął nazwę (Kreis Regenwalde), później przeniesioną do Łobza. Po 1945 r. miasto krótko nazywano Reskogród i Ławiczka; nazwę Resko wprowadzono w 1946 r.

Według Wikipedii nad Regą istniał najpierw słowiański gród z osadą, a zamek Borcków miał powstać w latach 1260–1270. Hugo Lemcke (1912) opisuje Regenwalde jako miasto prywatne, należące po połowie do rodów von Borcke i Vidante. W 1288 r. Borko, rezydujący w Wulfsbergu (Strzmielach), nadał miastu prawo lubeckie, które Vidantowie wkrótce rozciągnęli na swoją część. W 1295 r. zwierzchnictwo nad miastem i zamkiem przypadło wołogoskiej linii książąt pomorskich; w 1365 r. Vidantowie sprzedali swój udział księciu Bogusławowi V, a po wygaśnięciu ich rodu Borkowie otrzymali w 1447 r. lenno na całe miasto i zamek. Herb miasta przedstawia zieloną lipę wyrastającą z fal; najstarsza pieczęć, zapewne z XIII w., ukazuje drzewo z ptakami dziobiącymi winogrona. W 1716 r. pożar zniszczył niemal całe miasto – ocalał kościół i jedenastę domów – a wojna siedmioletnia przyniosła dalsze straty. Wikipedia podaje, że w 1834 r. postanowiono rozebrać mury miejskie, a w 1842 r. Carl Sprengel założył tu akademię rolniczą i fabrykę maszyn rolniczych.

Kościół parafialny, dziś pw. Niepokalanego Poczęcia NMP i sanktuarium Matki Bożej Reskiej, wpisany do rejestru zabytków z datą ok. 1400 r., jest późnogotycką ceglaną halą – trójnawową i trójprzęsłową – z jednonawowym prezbiterium zamkniętym trójbocznie i sklepionym gwiaździście. Lemcke odnotował ustanowienie czterech wikarii w latach 1490–1493 oraz gruntowną przebudowę w 1882 r. według projektu szczecińskiego radcy budowlanego Kruhla, która nadała kościołowi obecny wygląd i nową górną część wieży. W zakrystii pochowano w 1627 r. Andreasa II von Borcke. Z wyposażenia wymienił m.in. kielich z połowy XVII w. z napisem fundacyjnym Antoniusa von Borcka i Sophii von Zastrow oraz brązowe lichtarze z 1725 r.

Na południe od miasta, na wzgórzu nad Regą, znajdują się ruiny zamku Borcków (w rejestrze zabytków datowane na przełom XIV i XV w.). Lemcke opisał to miejsce jako porośnięty drzewami kopiec gruzu z zasypanymi piwnicami i zarysem otaczających wałów; ostatni budynek dworski, już szachulcowy, stał tu jeszcze w 1774 r. Według Wikipedii ok. 1826 r. wzgórze przejęli von Bülowowie, którzy rozebrali dwór i zalesili teren. W rejestrze zabytków są też Stare Miasto (układ z 2. poł. XIII w.), klasycystyczny ratusz z lat 1830–1841, dawny sąd (ob. poczta), willa z 1926 r. i dom z 1900 r. Z murów miejskich pozostały tylko niewielkie fragmenty z kamienia i cegły.