Różańsko

Różańsko (niem. Rosenthal) – wieś sołecka w północno-wschodniej części gminy Dębno, w dawnej Nowej Marchii (ziemia golenicka; powiat Soldin). W 2015 r. liczyła 618 mieszkańców – największa wieś północnej części gminy. Zabudowa ulicowa z owalnicą; nowa część ciągnie się ku dawnej stacji kolejowej. Do sołectwa należą kolonie Grzybno, Juncewo, Sulisław i osada Piołunek. W okolicy ślady osadnictwa od epoki kamienia, cmentarzyska kultury łużyckiej i bogate groby z okresu rzymskiego (II w.).

Dzieje. Pierwsza wzmianka w Księdze ziemskiej z 1337 r.: Rosental w ziemi golenickiej liczyło 67 łanów, miało dwie karczmy, a lennikami byli Hasso von Wedel i Heine von Schönebeck. W 1454 r. elektor Fryderyk ofiarował czwartą część wsi kolegiacie myśliborskiej; resztę posiadał Mikołaj von Damnitz. W 1489 r. zbudowano kościół (data w rejestrze zabytków dla cmentarza). Od 1608 r. wieś sołtysia margrabiów w domenie Dębno. Na początku XVIII w. zbudowano kościół z ryglową wieżą, spalony w 1734 r.; obecny powstał w 1735 r. (przebudowa 1872 r. – apsyda i transept). W 1774 r. założono szkołę (81 uczniów). W 1856 r. dużą część wsi nabył Tassilo von Tresckow z Dolska. W 1874 r. utworzono tu urząd stanu cywilnego, w 1882 r. otwarto kolej Stargard–Kostrzyn. 3 II 1945 r. wieś zajęła Armia Czerwona. Różańsko było siedzibą gminy (1945–1954, 1973–1975) i gromady (1954–1972). W 1999 r. rozpoczęto wydobycie gazu ze złoża Różańsko.

W rejestrze zabytków: kościół, dawniej ewangelicki, dziś parafialny pw. św. Michała Archanioła (XVIII w.; 1735 r.), dawny cmentarz przykościelny (1489 r.) i kamienny mur. Poza rejestrem szachulcowy młyn z XIX w. przy drodze do stacji.