Rusowo (niem. Rützow) – wieś w gminie Ustronie Morskie, ok. 16 km na wschód od Kołobrzegu i ok. 7 km od morza, założona w średniowieczu jako owalnicówka.
Na polach wsi znaleziono groby skrzynkowe i brązowy naszyjnik z czasów prehistorycznych. Według Wikipedii DE wieś wymieniono w dokumencie księcia Bogusława I z lat 1182/1183, potwierdzającym posiadłości klasztoru benedyktynów w Stolpe nad Pianą – „in Cholberch villa Ruzowe”; ok. 1214 r. biskup Zygwin przekazał klasztorowi dziesięcinę z tych dóbr. W 1321 r. wieś kupili rycerz Henryk Damitz i jego brat Herman; ród Damitzów posiadał ją w całości lub części przez ok. 450 lat, a udziały miały też klasztory cysterek w Kołobrzegu i Koszalinie oraz Kamekowie. Ok. 1784 r. były tu cztery dwory (części majątku), pastor, dwie karczmy przy ówczesnej drodze z Kołobrzegu do Koszalina i 30 gospodarstw domowych. W 1807 r. majątek kupił kołobrzeski kupiec Schroeder; jego wnuk sprzedał go w 1907 r. Pomorskiemu Towarzystwu Osadniczemu, które od 1909 r. rozparcelowało grunty między nowe gospodarstwa. W 1939 r. wieś liczyła 399 mieszkańców. Po wojnie działał tu PGR, a w latach 1954–1957 Rusowo było siedzibą gromady.
Do rejestru zabytków wpisano kościół filialny Matki Bożej Różańcowej z XIV w. (według Wikipedii PL z XVI w.) – budowlę z kamienia polnego z wieżą nadbudowaną w 1684 r. i XIX-wieczną dobudówką – park pałacowy z 2. połowy XIX w. (ok. 38 ha, z pomnikowymi drzewami, ruiną wieży z fosą i fundamentami pałacu stylizowanego na zamek krzyżacki) oraz wieżę ciśnień z 1908 r. W Lesie Kołobrzeskim, kilka kilometrów na zachód od wsi, rosną dęby szypułkowe Bolesław i Warcisław, uznawane za jedne z najstarszych w Polsce.
Źródła
- Wikipedia PL – Rusowo
- Wikipedia DE – Rusowo
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Ustronie Morskie