Rymań (niem. Roman) – wieś gminna w południowo-zachodniej części powiatu kołobrzeskiego, ok. 25 km na południe od Kołobrzegu i ok. 15 km na wschód od Gryfic, przy drodze ekspresowej S6 (dawnej Reichsstraße 2) i drodze wojewódzkiej nr 112. Na północny zachód od wsi wznoszą się Raciborowskie Góry ze źródłami strugi Wkry. W 2013 r. mieszkało tu ok. 1,2 tys. osób.
Według Wikipedii DE w 1240 r. książę Warcisław III podarował klasztorowi norbertanek w Trzebiatowie pustkowie zwane Riman, a w 1269 r. wieś o tej nazwie wymieniono wśród dóbr klasztoru w Białobokach; w 1310 r. włączono ją do nowej parafii w Kinowie, a w 1321 r. pierwszy raz zapisano formę Roman. Od początku XIV w. (według Wikipedii PL) do połowy XVIII w. Rymań był lennem Manteufflów; po ich upadłości majątek kupił w 1743 r. tajny radca von Seld, a w 1748 r. szczeciński asesor Christoph Steobanus, którego syn został nobilitowany jako von Wriechen i był landratem powiatu gryfickiego. Ok. 1784 r. Rymań należał do powiatu gryfickiego; były tu dwór, folwarki Starza i Bukowo, sześć gospodarstw chłopskich, karczma, kuźnia, szkoła i kościół filialny parafii Rzesznikowo. Do 1818 r. wszystkie grunty włączono do majątku, a wieś przeniesiono do powiatu książęcego. W 1851 r. majątek kupił poseł Alexander Andrae, który w 1853 r. założył na północnym zachodzie swoich dóbr przytułek dla zwolnionych więźniów (Waldhaus, dziś Małobór); urodziła się tu jego córka, pisarka Marie Andrae. Rozwój wsi w XIX w. wiązał się z położeniem przy trakcie Szczecin – Gdańsk; od 1895 r. Rymań był też stacją Kołobrzeskiej Kolei Wąskotorowej. Ok. 1900 r. majątek częściowo rozparcelowano, a od 1914 r. do 1945 r. należał do rodu von Dewitz. W 1939 r. wieś liczyła 680 mieszkańców; ludność niemiecką wysiedlono w 1946 r. W latach 1954–1972 Rymań był siedzibą gromady, dziś jest siedzibą gminy. Pochowano tu żołnierza AK i NZW por. Gustawa Dacha „Wołyniaka” (1924–2022).
Do rejestru zabytków wpisano pałac z końca XVIII w., przebudowany na przełomie XIX i XX w. (parterowy, z piętrowym ryzalitem z herbami w frontonie, dziś hotel), oraz park z 2. połowy XVIII w. z kilkoma pomnikowymi dębami i bukami.
Źródła
- Wikipedia PL – Rymań
- Wikipedia DE – Rymań
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Rymań