Stuchowo (nazwa oboczna: Stuchów; niem. Stuchow) – osada (według Wikipedii PL wieś) w gminie Świerzno, przy dawnym trakcie Kamień Pomorski – Gryfice (dziś droga wojewódzka nr 105), ok. 3,5 km na południowy wschód od Świerzna; siedziba parafii rzymskokatolickiej św. Faustyny Kowalskiej.
Na terenie wsi znaleziono w XIX w. krzemienne narzędzia z epoki kamienia oraz grób szkieletowy z późnego okresu rzymskiego z naczyniem brązowym, paciorkami bursztynowymi i srebrnymi zapinkami. W 1313 r. wzmiankowano Henninga von Stuchow; od 1369 r. mieli tu dobra Behrowie, a od 1490 r. do 1945 r. Stuchowo należało do Plötzów – było jednym z najstarszych len tego rodu w ziemi kamieńskiej (Wikipedia DE i PL). W 1628 r. Christoph von Plötz płacił podatek od 13 łanów; około 1780 r. były tu dwa folwarki, dwie owczarnie, 13 zagród chłopskich, młyn wodny i wiatrak. Dwie części majątku połączono do 1804 r.; od 1828 r. Stuchowo było główną częścią ordynacji rodowej Plötzów. Berghaus opisuje Stuchow jako lenny majątek rycerski Plötzów z wsią kościelną; tutejszy kościół był filią parafii w Witnie (pow. gryficki), a należały do niego także Kępica i Krzepocin. W 1764 r. Johann George Wilhelm Raasch, lekarz i administrator Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, ofiarował kościołowi 100 talarów pod warunkiem nienaruszania grobów jego rodziców i braci na tutejszym cmentarzu. W 1902 r. Henning von Plötz zbudował gorzelnię; w 1942 r. majątek przejął skarb państwa, a po 1945 r. – PGR.
Do rejestru zabytków wpisano założenie pałacowo-parkowe z pałacem z końca XVIII w. i XIX-wiecznym parkiem. Obecny neorenesansowy pałac z elementami neobaroku wzniósł w latach 1880–1888 szambelan Leo von Plötz, wzorując się na rezydencjach poczdamskich; południowe skrzydło jest pozostałością starszej siedziby. Nad wejściem znajduje się herb Plötzów. Od 1963 r. w pałacu mieści się szkoła podstawowa im. Marii Konopnickiej. Otacza go 41-hektarowy park krajobrazowy, uznawany za jeden z najcenniejszych na Pomorzu Zachodnim.
Stuchowo w datach
- późny okres rzymskiGrób szkieletowy z naczyniem brązowym, bursztynem i srebrnymi zapinkami (Wikipedia DE).
- 1313Wzmianka o Henningu von Stuchow (Wikipedia PL i DE).
- 1369Dobra Behrów w Stuchowie (Wikipedia DE; Wikipedia PL: lenno Henninga von Behr od 1318).
- 1490Stuchowo w rękach Plötzów, którzy władają nim do 1945 r. (Wikipedia PL i DE).
- 1628Christoph von Plötz płaci podatek od 13 łanów (Wikipedia DE).
- 1764Darowizna Johanna George Wilhelma Raascha na kościół w Stuchowie (Berghaus).
- ok. 1780Dwa folwarki, dwie owczarnie, 13 zagród chłopskich, młyn wodny i wiatrak (Wikipedia PL).
- 1804Połączenie dwóch części majątku (Wikipedia PL i DE).
- 1828Stuchowo główną częścią ordynacji rodowej Plötzów (Wikipedia DE).
- 1880–1888Leo von Plötz wznosi neorenesansowy pałac (Wikipedia PL; NID: założenie i pałac z końca XVIII w.).
- 1902Budowa gorzelni (Wikipedia PL).
- 192830 września połączenie obszarów dworskich Starza i Stuchowo w jedną gminę (Wikipedia DE).
- 1942Przejęcie majątku przez skarb państwa (Wikipedia PL).
- 1963W pałacu szkoła podstawowa im. Marii Konopnickiej (Wikipedia PL).
- 2021Narodowy Spis Powszechny: 647 mieszkańców (GUS, wg polskawliczbach.pl).
Źródła
- Wikipedia PL – Stuchowo
- Wikipedia DE – Stuchowo
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, Th. II, Bd. 6, Anklam 1870 (hasła Stuchow, Kambz, Lütkenhagen)
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Świerzno