Suliszewo

Suliszewo (niem. Zühlsdorf) – wieś sołecka w gminie Choszczno, ok. 10–13 km na wschód od Choszczna, przy drodze wojewódzkiej nr 175 między Choszcznem a Kiełpinem, ok. 2 km na północ od dawnej linii kolejowej nr 410 (z dawną stacją). W skład sołectwa wchodzi kolonia Brzostno. W 2007 r. wieś liczyła 421 mieszkańców; działają tu szkoła podstawowa, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy i Ochotnicza Straż Pożarna.

Według obu Wikipedii wieś miał założyć w XIII w. Zules (Zulis) von Wedel, który wraz z Korytowem otrzymał te ziemie w lenno od margrabiego. Wieś została całkowicie zniszczona w czasie walk – według polskiej Wikipedii w 1326 r., według niemieckiej w 1336 r. – po czym przeszła na ród Güntersberg (z Kraśnika), który w połowie XIV w. (niemiecka Wikipedia: w 1354 r.) zbudował zamek nad jeziorem Rzeczyca, na wzgórzu na północnym skraju wsi; po zamku pozostało grodzisko. Według polskiej Wikipedii w 1451 r. wieś sprzedano radzie miejskiej Choszczna. W 1638 r., w czasie wojny trzydziestoletniej, Suliszewo znowu zostało zniszczone. Ok. 1800 r. była to domena należąca do urzędu w Reczu; w 1798 r. we wsi mieszkało 350 osób (sołtys lenny, 26 pełnorolnych chłopów, półchłop, 10 zagrodników, 24 komorników, kuźnia – łącznie 69 dymów). Wieś miała własny kościół macierzysty (synod Arnswalde), a przed 1945 r. – szkołę dla robotników leśnych; 1,5 km na wschód działała cegielnia. W latach 1973–1976 Suliszewo było siedzibą gminy.

W rejestrze zabytków jest gotycki kościół Świętej Trójcy z przełomu XV i XVI w., z kamienia, z trójkątnym szczytem wschodnim i wieżą z uskokowym portalem – w rejestrze filialny, w Wikipedii parafialny; spłonął w 1965 r. i został odbudowany w 1966 r. Z kościoła pochodzą trzy rzeźby z ok. 1520 r. z warsztatu szczecińskiego (św. Maria Kleofasowa, św. Anna Samotrzecia, św. Maria Salome), eksponowane w Muzeum Narodowym w Szczecinie. Narzędzia neolityczne z okolicy znajdują się w Muzeum Ziemi Choszczeńskiej.