O miejscu
Kościół parafialny pw. św. Kazimierza w Swobnicy, wzniesiony w latach 1234–1250 z kamienia granitowego, z zachowanym gotyckim, ostrołukowym portalem granitowym w zachodniej elewacji. Do korpusu dobudowano później murowaną z cegły ceramicznej wieżę. Dachy nawy i prezbiterium pokryte są dachówką karpiówką układaną w koronkę, dach wieży blachą cynkową na deskowaniu; posadzka w nawie ceramiczna. Działka kościelna otoczona jest kamiennym murem o wysokości 1,5–1,8 m, od strony ulicy wzmocnionym szkarpami (przyporami), z trzema murowanymi bramkami (od strony ulicy oraz na odcinkach południowym i północnym), pochodzącymi z przełomu XIX/XX w. lub początku XX w. Właścicielem obiektu jest Parafia Rzymskokatolicka (parafia prowdzona przez Towarzystwo Salezjańskie).
Widok na kościół od strony wschodniej (Narodowy Instytut Dziedzictwa (zabytek.pl), licencja CC0. Źródło: https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-258277/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_32_EN.455473/1)
Historia
Kościół powstał w latach 1234–1250, w okresie związanym z obecnością na tych terenach zakonu templariuszy. Po likwidacji zakonu przez papieża Klemensa V dobra templariuszy, w tym Swobnica, przeszły w ręce zakonu joannitów, którzy władali wsią do 1648 r. W latach 1648–1676, po wojnie trzydziestoletniej, Swobnica należała kolejno do Szwecji, a następnie do księcia brandenburskiego i państwa pruskiego. Pod koniec XIX w. Swobnica była wsią z kościołem parafialnym, przy którym funkcjonowały duże gospodarstwo folwarczne i szkoła parafialna; we wsi było wówczas 20 gospodarstw chłopskich, kuźnia, młyn wodny i karczma.
Obecne wezwanie św. Kazimierza wiąże się prawdopodobnie z nadaniem nowego patrona po powojennym, polskim okresie parafii — jest to jednak wzorzec typowy dla regionu, niepotwierdzony wprost w dostępnych kartach ewidencyjnych.
Podstawowa literatura: Z. Świechowski, „Architektura granitowa Pomorza Zachodniego w XIII w.”, Poznań 1950; H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Stettin”, H. VI, Stettin 1902; H. Berghaus, „Landbuch des Herzogthums Stettin von Kamin und Hinterpommern”, Berlin 1868; „Heimatbuch des Kreis Greifenhagen”, Greifenhagen 1925.
Dokumenty
2 pliki- Karta zielona z rejestru zabytków PDF · 6,0 MB zabytek.pl
- Karta biała z rejestru zabytków PDF · 30,5 MB zabytek.pl
Karty z rejestru i ewidencji zabytków: Narodowy Instytut Dziedzictwa (zabytek.pl), licencja CC0.
Źródła
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Banie 2023-2026 (Tab.21 poz.27): Kościół św. Kazimierza, rej. zab. nr 161/A-1025, decyzja 01.08.1956, dz.422, ul. Baniewicka 1 — link
- Oficjalna strona internetowa Parafii — link