Unin

Unin (niem. Tonnin, dawniej Alt-Tonnin; w dokumentach Onym, Unim) – wieś w gminie Wolin na wyspie Wolin, bezpośrednio nad Dziwną, ok. 6 km na północ od Wolina, między Wolinem a Międzywodziem; w 2011 r. liczyła 344 mieszkańców.

Najstarsza wzmianka pochodzi z 1288 r. (Onym – Wikipedia DE, PL); Berghaus przytacza formy z 1337 r. Początkowo wieś była lennem Ulricha von der Osten, który już pod koniec XIII w. miał patronat nad tutejszym kościołem; w 1337 r. biskup kamieński uregulował spory o patronat między klasztorem cysterek w Wolinie a rodziną Ulricha, a majątek przejął jego zięć Conrad von Vemern. Ród Vemernów władał wsią do 1474 r., potem Apenburgowie, od 1770 r. Hillerowie, od 1791 r. Ernst Christoph Friedrich von Netzow, od 1818 r. Friedrich Venzmer, później m.in. von Lüderitz (1847), Kropf (1852) i major Hoeppner (1859); na początku XX w. majątek przeszedł na rodzinę Steifensand, która posiadała go do 1945 r. Po 1560 r. patronat kościelny przejął książę. W 1821 r. gospodarstwa chłopskie przeniesiono w inne miejsce (Neu Tonnin), a majątek nazwano Alt-Tonnin. W 1857 r., z polecenia króla Fryderyka Wilhelma IV, rozebrano grożący zawaleniem stary kościół i zbudowano nowy, macierzysty dla siedmiu miejscowości (Berghaus); zniszczono go w 1945 r., a jego fundamenty zachowały się na prywatnej posesji (Wikipedia DE). W Uninie urodził się Ernst von Hoeppner, pierwszy dowódca niemieckiego lotnictwa wojskowego w czasie I wojny światowej. W latach 1945–1992 działał tu PGR.

Zachował się dwór z 1. połowy XIX w., rozbudowany w 2. połowie XIX i na początku XX w., z zespołem folwarcznym. Do rejestru zabytków wpisano park dworski z XIX w. oraz aleję mieszaną z XIX w.