Wambierzyce

Wambierzyce (niem. Albendorf, czes. Vambeřice) to wieś w gminie Radków, w powiecie kłodzkim, u północno-wschodnich podnóży Gór Stołowych; ośrodek pielgrzymkowy i turystyczny, zwany śląskim Jeruzalem. Polską nazwę nadano 12 listopada 1946 r., od czeskiej formy Vambeřice używanej przez pielgrzymów z Czech i Moraw.

Według polskiej Wikipedii Wambierzyce założył najprawdopodobniej w 1253 r. król czeski Przemysł Ottokar II, sprowadzając osadników z Turyngii; w 1330 r. należały do joannitów z Kłodzka, od końca XIV w. przez ponad dwieście lat do rodziny von Pannwitz, a od 1677 r. do Osterbergów. Niemiecka Wikipedia podaje pierwszą wzmiankę z 1330 r. (Alberndorf, łac. Alberti villa) i formy Alberdorf (1398) i Alberichsdorf (1560). Sanktuarium maryjne wiąże się z przekazem o niewidomym Janie z Ratna, który miał tu odzyskać wzrok; późnobarokowy kościół Nawiedzenia NMP wzniesiono w miejscu drewnianej kaplicy z 1263 r., w 1936 r. nadano mu tytuł bazyliki mniejszej. Z inicjatywy Daniela von Osterberga od końca XVII do XIX w. powstała kalwaria z ok. 100 kaplicami i kapliczkami oraz 12 bramami; w 1882 r. zegarmistrz Longinus Wittig wykonał ruchomą szopkę z ponad 800 figurkami. W styczniu 1946 r. mieszkało tu ok. 2500 Niemców i ok. 500 Polaków; ludność niemiecką wysiedlono do października 1946 r.

W rejestrze zabytków wpisane są m.in.: kościół parafialny Nawiedzenia NMP z lat 1695–1750, historyczny układ przestrzenny osady pielgrzymkowej (1681 r.), wiele kapliczek kalwaryjnych, bram, sadzawek i studni z XVII–XX w. (m.in. Pustelnia z 1698 r., obecnie muzeum kalwaryjne), hotel (obecnie dom wycieczkowy) i stajnie z XIX/XX w.