Warnowo (niem. Warnow) – wieś w gminie Wolin w środkowej części wyspy Wolin, w otulinie Wolińskiego Parku Narodowego, na skraju Pojezierza Wolińskiego, nad jeziorem Warnowo; ok. 12 km od Wolina i 16 km od Międzyzdrojów. We wsi jest stacja kolejowa linii Szczecin – Świnoujście i kościół.
W okolicy żyli ludzie w epoce brązu i w okresie kultury łużyckiej; znaleziono tu bogate skarby. W IX–X w. istniało grodzisko na półwyspie jeziora Warnowo Zachodnie; Berghaus wspomina też wysepkę zwaną „Burgwall” w północnej części jeziora. Warnowo było dawną siedzibą książęcą: istniał tu zamek, do którego książę Jan Fryderyk dobudował w 1596 r. dom myśliwski (w 1686 r. jeszcze nadawał się do zamieszkania). Wikipedia DE podaje, że zamek myśliwski stanął na półwyspie dawnego grodu. Od dawna miało tu siedzibę nadleśnictwo zarządzające państwowymi lasami wyspy. W połowie XIX w. Warnowo było wsią chłopską i rybacką domeny Wolin z 45 domami i 389 mieszkańcami; 20 rodzin trudniło się rybołówstwem morskim, a wieś należała do parafii w Kołczewie (Berghaus).
Według Wikipedii PL nazwa pochodzi od pomorskiej formy słowa „wrona” („warna”). Przy wsi leży Wydrzy Głaz, a przy domu nr 42 rosną dwie pomnikowe lipy. Brak obiektów w rejestrze zabytków.
Warnowo w datach
- epoka brązuOsadnictwo i bogate skarby z okresu kultury łużyckiej (Wikipedia PL).
- IX–X w.Grodzisko na półwyspie jeziora Warnowo Zachodnie (Wikipedia PL).
- 1596Książę Jan Fryderyk dobudowuje do zamku dom myśliwski (Berghaus).
- 1686Dom myśliwski jeszcze nadaje się do zamieszkania (Berghaus).
- poł. XIX w.Wieś chłopska i rybacka domeny Wolin: 45 domów, 389 mieszkańców, 20 rodzin rybaków morskich; siedziba nadleśnictwa (Berghaus).
- 2021Narodowy Spis Powszechny: 281 mieszkańców (GUS, wg polskawliczbach.pl).
Źródła
- Wikipedia PL – Warnowo (województwo zachodniopomorskie)
- Wikipedia DE – Wolin (Stadt)
- H. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern, Th. II, Bd. 1, Anklam 1865, s. 665–666 (Warnow)
- Narodowy Instytut Dziedzictwa – rejestr zabytków, gm. Wolin