Żelazno

Żelazno (niem. Eisersdorf) to wieś w gminie Kłodzko. W przeszłości w jej rejonie leżały przysiółki Łagodno (niem. Früschhäuser) i Skorzów (niem. Wachsmann). W latach 1973–1976 była siedzibą gminy Żelazno.

Według polskiej Wikipedii Żelazno należy do najstarszych wsi ziemi kłodzkiej i powstało przed połową XIII w. na skrzyżowaniu dwóch ważnych szlaków handlowych – Drogi Solnej z Kłodzka do Nysy i Krakowa oraz fragmentu szlaku bursztynowego. Nie jest wykluczone, że była to osada służebna grodu kłodzkiego, ale szybko przeszła w ręce prywatne. Wybudowano tu jeden z pierwszych kościołów na ziemi kłodzkiej, podległy parafii w Krosnowicach; pierwszymi znanymi właścicielami byli Pannwitzowie. Niemiecka Wikipedia podaje pierwszą wzmiankę z 1326 r. (Eyserzdorf) w tym samym dokumencie odpustowym wystawionym w Awinionie, który dotyczył kościoła w Krosnowicach.

W rejestrze zabytków wpisane są m.in.: kościół parafialny św. Marcina (pierwsza świątynia ok. 1326 r., obecny z połowy XIV w., przebudowany na przełomie XVII i XVIII w. w stylu barokowym) z cmentarzem i murem z obejściem podcieniowym i budynkami bramnymi, dwa pałace (z lat 1797–1798 oraz 1860–1870), wieża mieszkalna z przełomu XV i XVI w. oraz murowano-szachulcowy dworzec kolejowy z 1907 r.