Bartoszewo

Bartoszewo (do 1945 r. niem. Barm) to niewielka wieś w Puszczy Wkrzańskiej, nad jeziorem Bartoszewo. Powstała około 1769 r. jako kolonia drwali i rolników założona nad jeziorem Barm; według Berghausa leżała w lesie na gruncie kościelnym wsi Pilchowo (Polchow), do której parafii i szkoły należała.

Berghaus podaje, że kolonię założono w 1769 r., a umowami z lat 1775–1799 oddano ją w dzierżawę wieczystą. Cztery miejsca kolonistów miały razem około 35 mórg ziemi; za każde płacono 5 talarów zinsu domenalnego i 1 talara 15 srebrnych groszy dzierżawy, a ponadto 15 srebrnych groszy rekognicji kościołowi w Pilchowie. Koloniści byli zobowiązani do sadzenia wierzb i drzew owocowych, trzymania uli oraz do robocizny ręcznej na dawnym folwarku Neuhaus (dziś Podbrzezie); utrzymywali się m.in. z bielenia płótna. Około 1864 r. w czterech domach mieszkało 57 osób w 12 rodzinach. Według Wikipedii w 1800 r. wieś liczyła 57 mieszkańców, w 1939 r. – 44, a w 2000 r. – 19.

Berghaus zapisał też miejscową legendę: w miejscu jeziora miało stać miasto, które zapadło się pod wodę, a w noc świętojańską słychać z jeziora dzwony – lecz tylko dzieci niedzielne. Sam autor przypuszczał, że jezioro jest zapadliskiem. Przed II wojną światową stał tu klasycystyczny pałacyk; po 1945 r. osada stała się miejscem letniskowym mieszkańców Szczecina.