Tanowo

Tanowo (do 1945 r. niem. Falkenwalde) to duża wieś kościelna u północnego podnóża płaskowyżu Randow, nad potokiem Jasenitz (Aalbach), który wypływa z jeziora Neuendorfer See. Była siedzibą nadleśnictwa Falkenwalde. Do gminy należały cztery osobne osady: Lehmkuhlen, Theerofen Falkenwalde, Heide- (Hasen-) Krug i Theerofen Neuhaus. Berghaus uznaje nazwę za staro-słowiańską (Tanow).

Według Berghausa w 1277 r. książę Barnim I nadał Tanow klasztorowi augustianów z Hagen (Gobelenhagen, dziś Tatynia), a w 1310 r. biskup Heinrich Wacholt wyłączył kościoły klasztoru, w tym kościół w Tanowie, spod archidiakonatu. 23 kwietnia 1364 r. Gobelin i Conrad von Lippe sprzedali klasztorowi w Jasienicy miejsce „nowego zamku” koło Valkenwolde z trzema jeziorami za 525 marek; ślady wału i fosy zapisano w tutejszej Falkenwalder Vorheide. Kościół był dawniej matką, a od 1725 r. – filią parafii Jasenitz; do parafii należały też m.in. Günnitz, Alt-, Hohe- i Neue-Leese oraz majątek Neuhaus.

Zagrodników osadzono umowami z lat 1775–1784; w 1815 r. sześciu chłopów wykupiło własność za 1392 talary. Około 1864 r. było tu pięć pełnych gospodarstw po około 400 mórg i 22 zagrody (Büdner), a na początku 1862 r. mieszkało 548 osób w 104 rodzinach (w tym 66 rodzin Einlieger pracujących w lesie). Feldmark liczyła 4443 morgi (w tym 2401 lasu), z torfu wydobywano do 800 tys. kostek rocznie. Wieś leżała też na trakcie pocztowym Szczecin–Ueckermünde i była dawną stacją pocztową.

Wikipedia podaje, że Tanowo było siedzibą gminy w latach 1945–1954 i 1973–1976 oraz gromady w latach 1954–1972; wieś ma układ owalnicy, przechodzący w wielodrożnicę. W rejestrze zabytków figurują dom z połowy XIX w. i park dworski Gunice z początku XIX w.