Lubanowo

Lubanowo (do 1945 niem. Liebenow) to jedna z większych wsi gminy Banie, położona nad rzeką Tywą, przy dawnym trakcie Gryfino–Banie; należą do niej dwa przysiółki, Otoki i Trzaski. Leży ok. 4 km od Bań i ok. 18 km od Gryfina; liczy blisko tysiąca mieszkańców.

Już w połowie XIII wieku wieś należała do domeny komandorii templariuszy z Rurki, którzy zainicjowali tu budowę kościoła; w 1274 roku Lubanowo wymieniono przy okazji załagodzenia sporu o sąsiednią wieś Parsów, a w 1303 roku templariusze nadali w Lubanowie 27 łanów w lenno braciom Eilhardowi i Janowi. Na przestrzeni wieków wieś przechodziła przez ręce kolejnych szlacheckich rodów: Salviusów, Wilhelmów, Hohenzollernów i Schallehnów.

Kościół pw. Chrystusa Króla, wzniesiony w połowie XIII wieku przez templariuszy z Rurki, to budowla salowa na planie prostokąta o wymiarach 26,3 × 9,5 m, murowana z regularnie ociosanych bloków kamiennych, z drewnianą wieżą nasadzoną nad nawą od zachodu i prostokątnie zamkniętym prezbiterium. Cały zespół — kościół, dziewiętnastowieczny park oraz otaczający mur — wpisany jest do rejestru zabytków.

We wsi zachowały się także ryglowe stodoły i budynki mieszkalne z XIX i XX wieku, murowana remiza z drewnianą wieżyczką obserwacyjną z początku XX wieku oraz kuźnia z 1921 roku. Dawny zespół dworsko-folwarczny poza wsią spłonął w 1969 roku — przetrwał po nim niewielki, podworski park ze starodrzewem. Do 2000 roku przez Lubanowo prowadziła malowniczo położona linia kolejowa nr 423 Chwarstnica–Swobnica, a nad Tywą, przy drodze do Sosnowa, stoi młyn wodny wzmiankowany po raz pierwszy w 1487 roku, gdy należał do joannitów.