Lubomin

Lubomin (niem. Liebersdorf; do 1947 r. także Miłosna) to stara wieś łańcuchowa, rozciągnięta na długości około 1,6 km w górnym biegu Czyżynki, na wysokości 430–520 m n.p.m., w środkowej części Gór Wałbrzyskich, między Masywem Trójgarbu i Krąglaka a Masywem Chełmca. Wikipedia DE podaje pierwszą wzmiankę z 1285 r. (Lybrichsdorf), a Wikipedia PL – wzmiankę z 1305 r. w księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego (Villa Lybrici, wieś z kościołem). W 1290 r. wieś miała być związana z majątkiem rycerskim w Strudze. W 1377 r. należała do braci Ulricha Schoffa i Heinza Seydlitza; w 1453 r. starosta księstwa świdnicko-jaworskiego w imieniu króla czeskiego sprzedał ją Hermannowi von Czettritz z Książa, a rodzina ta była jej właścicielem do 1728 r. W 1599 r. założono wiejską szkołę. W 1787 r. bracia Treutler z Wałbrzycha uruchomili kopalnię węgla „Friedrich Wilhelm”, wydobywającą rocznie około 800 ton, lecz w 1795 r. zamknięto ją jako nieopłacalną. W 1818 r. wieś liczyła 418 mieszkańców, w 1872 r. – 777, w 1910 r. – 1107 (plus kolonie), w 1939 r. – 977, a według spisu z 2011 r. – 378. Do Lubomina należały dawniej kolonie Lubominek i Chełmiec, dziś w Boguszowie-Gorcach.

Do rejestru zabytków wpisano kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z końca XVI w., otoczony kamiennym murem na planie owalu. Wikipedia PL pisze, że wzniesiono go prawdopodobnie na miejscu kościoła z XIII w. (wzmiankowanego w 1228 i 1305 r.), a w okresie reformacji należał do ewangelików; 12 lutego 1654 r. przeszedł w ręce katolików. Ma barokowy ołtarz główny, renesansową chrzcielnicę i ambonę z 1600 r., a ściany zdobi sgraffitowa dekoracja. W górnej części wsi, u podnóża Trójgarbu, stoi schronisko Bacówka pod Trójgarbem.