Pargowo

Pargowo (do 1945 niem. Pargow) – osada w gminie Kołbaskowo, najdalej na południe wysunięta miejscowość powiatu polickiego, przy granicy polsko-niemieckiej, ok. 18–19 km na południowy zachód od Szczecina. Przed 1939 r. należała do powiatu Randow, a do 1945 r. – do powiatu Greifenhagen (okręg urzędowy Mescherin – według niemieckiej Wikipedii).

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1240 r.: w układzie z 24 kwietnia księcia Barnima I z biskupem kamieńskim Konradem III o dziesięcinę biskupią wymieniono villa Pargow z dziesięciną z 20 łanów (Berghaus). Nazwę Berghaus wywodzi hipotetycznie od słowa „prach” (kurz). Połowa wsi należała wcześnie do kapituły kolegiaty Mariackiej w Szczecinie (potwierdzenia Ottona I w 1336 r. oraz Swantibora III i Bogusława VII w 1373 r.). Inne części mieli Steinbeckowie – w 1458 r. Claus i Henning von Steinbeck sprzedali Philippowi Wussowowi 12 łanów i 12 kossatów, połowę patronatu kościoła i sąd na Werderze nad Odrą – oraz Oldenfleetowie, których dobra w 1474 r. kupił Lüdke Wussow za 400 florenów reńskich. Wussowowie sprawowali tu urząd podczaszego (Schenkenamt) co najmniej od 1378 r. Hauptmann Carl Heinrich von Wussow, zubożały po wojnach, odstąpił Pargow w 1729 r. szczecińskiemu kupcowi i senatorowi Immanuelowi Willichowi; jego spadkobiercy sprzedali majątek w 1770 r. radcy domen Davidowi Christianowi Krause, którego synowie, późniejszy landrat Georg Carl Wilhelm oraz Bernd Bogislaw Wilhelm, otrzymali szlachectwo 19 stycznia 1787 r.

W połowie XIX w. Pargow był rycerskim majątkiem allodialnym z kościołem i plebanią; pięć dawnych gospodarstw chłopskich wcielono do majątku. Wieś liczyła 12 domów i 192 mieszkańców w 30 rodzinach, majątek – 3053 morgi i cegielnię. Kościół w Pargowie był parafią macierzystą dla kościoła w Tantow (ecclesia vagans) i wsi Staffelde (dziś po niemieckiej stronie granicy).

Kościół z kamieni narzutowych i granitowych kwadr, wzniesiony przed 1336 r., spłonął w czasie II wojny światowej; w rejestrze zabytków znajduje się jego ruina (pocz. XIV w., gotycka) oraz cmentarz przykościelny (1. poł. XIX w.). Niemiecka Wikipedia opisuje go jako przykład wczesnogotyckiej architektury polowej z płaskimi blendami szczytowymi i portalem. Po 1945 r. sąsiedni Staffelde (Staw) przypadł początkowo Polsce, lecz w 1951 r. w wyniku wymiany terenów (Polska uzyskała 76,5 ha ze stacją wodociągów obsługującą Świnoujście) wrócił do NRD; Pargowo znalazło się w ślepym narożniku przy granicy i straciło bezpośrednie połączenie z mostem Mescherin–Gryfino.