Zamek Joannitów w Swobnicy

Zamek wzniesiony przez zakon joannitów (kawalerów maltańskich) — budowę rozpoczęto po 1377 r., główne pomieszczenia gotowe były ok. 1417 r. Mury wzniesiono z kamieni granitowych i cegły ceramicznej. Zachowały się: główna wieża, mury obwodowe (północny, wschodni, południowy) oraz piwnice skrzydła wschodniego; skrzydło północne przebudowano w czasach nowożytnych na rezydencję przez potomków księżnej Doroty. Od 2011–2012 trwają prace zabezpieczające, a obiekt jest stopniowo udostępniany zwiedzającym. Zamek wraz z parkiem i aleją kasztanową tworzy zespół zamkowy wpisany do rejestru zabytków pod nr 227 (decyzja z 31.03.1957 r., dz. 727/1).

Wieś odnotowana w 1345 r. jako własność joannitów, którzy kontrolowali teren już od 1312 r. Zamek wzniesiono po 1377 r., główne pomieszczenia gotowe ok. 1417 r. Wg Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami Gminy Banie, zamek istniał już w 1397 r.; w 1399 r. mieszczanie bańscy zabili baliwa zakonu Detleva von Wallmoden na drodze Banie–Swobnica — sprawcy, ukarani grzywną, postawili krzyż pokutny, stojący do 1533 r. Po zakupie Bań przez joannitów w 1483 r. narastał konflikt miasta z zakonem; zamek rozbudowano wówczas o skrzydło południowe. W 1534 r. zakon przyjął protestantyzm. W 1541 r. zamek przejął książę wołogoski Filip I Pobożny, który w 1544 r. osadził tu swojego komtura. Pożar w 1621 r. zniszczył znaczną część zamku (odbudowano go bez skrzydła południowego); podczas wojny trzydziestoletniej zamek zajęli Szwedzi, po wojnie opuszczony przez joannitów mimo prób odzyskania. W 1680 r. kupiła go księżna Dorota i rozpoczęła przebudowę na rezydencję barokową, kontynuowaną przez jej potomków — stąd surowa bryła zewnętrzna kontrastuje z bogatszymi wnętrzami. Od końca XVIII w. własność królów Prus, w rękach Hohenzollernów do 1945 r.