Trzygłów

Trzygłów (niem. Trieglaff) – wieś sołecka w południowo-zachodniej części gminy Gryfice, nad dwoma jeziorami: Trzygłowskim Pierwszym (19,4 ha) i Trzygłowskim Drugim (33,1 ha); do sołectwa należą też Rzęsin i Grochów. Działają tu szkoła podstawowa i Ochotnicza Straż Pożarna. Według niemieckiej Wikipedii nazwa nawiązuje do słowiańskiego bóstwa Trzygłowa, którego chram miał tu stać, a w miejscu kultu miał w XIII w. powstać kościół św. Elżbiety – to przekaz tradycji, bez wskazanego źródła.

Według polskiej Wikipedii istniało tu słowiańskie grodzisko z X–XII w., na którym w 2. poł. XIV w. wzniesiono rycerską wieżę na kopcu typu motte; w 1445 r. sprzedano ją miastu Gryfice, a zniszczeniu uległa w XVI w. Niemiecka Wikipedia podaje, że w XIII w. wieś należała do biskupstwa kamieńskiego, które w 1297 r. nadało ją rycerzowi Zygfrydowi Lode w celu osadzenia kolonistów. Później część wsi przejęli Mellinowie, a część należąca dawniej do Gryfic przeszła w 1716 r. na rodzinę Rango; w 1774 r. całość znalazła się w rękach Mellinów. Po Oertzenach majątek kupił w 1819 r. Adolf von Thadden (1796–1882), a jego potomkowie posiadali go do 1945 r. W latach 1895–1935 Trzygłów był siedzibą superintendentury staroluterskiego Kościoła na Pomorzu. Do 1945 r. wieś należała do powiatu gryfickiego i była siedzibą okręgu urzędowego (m.in. z Baszewicami). W latach 1945–1954 była siedzibą gminy (do 1946 r. pod nazwą Trojanowo), a w latach 1954–1959 – gromady. Z Trzygłowa pochodzi historyk Rudolf von Thadden; z jego inicjatywy w 2002 r. umieszczono na kościele dwujęzyczną tablicę pamięci dawnych mieszkańców.

Do rejestru zabytków wpisano zespół pałacowo-parkowy: pałac (rejestr NID: XVIII w.) i park z XIX w. Według Wikipedii w XVII w. stał tu ryglowy dwór, przebudowany w 1. poł. XVIII w. i rozbudowany w latach 1840–1844 przez Adolfa von Thaddena; nowy, neobarokowy pałac powstał na przełomie XIX i XX w. Zachował się też zespół zabudowy folwarcznej z secesyjnymi oficynami. Dawny gotycki kościół św. Elżbiety, wzmiankowany w 1328 r., według F. Welca rozebrano w 1955 r. (niemiecka Wikipedia podaje, że wysadzono go w 1949 r.); jego fundamenty zachowały się pod boiskiem w centrum wsi. Obecny neogotycki kościół z absydą, pierwotnie staroluterski, dziś filialny pw. św. Marii Magdaleny, jest wpisany wraz z otoczeniem do rejestru (rejestr NID i polska Wikipedia: 1881 r.; niemiecka Wikipedia: 1896 r.).