Ustowo

Ustowo (do 1945 niem. Güstow) – wieś sołecka w gminie Kołbaskowo, tuż przy południowej granicy Szczecina, na wysokim skraju plateau nad Odrą Zachodnią (nad Kanałem Kurowskim). Przed 1939 r. była gminą wiejską w powiecie Randow; 15 października 1939 r. włączono ją do Wielkiego Szczecina (według niemieckiej Wikipedii).

Badania archeologiczne wskazują na osadę kultury pucharów lejkowatych z neolitu (na tzw. Gęsiej Górce zachowały się jamy mieszkalne o wymiarach 2,5 × 3 m). Pierwsza wzmianka pochodzi z 1240 r.: wieś (Wostow, według Berghausa z 30 łanami) występuje w układzie księcia Barnima I z biskupem kamieńskim Konradem III o dziesięcinę biskupią. W 1243 r. Barnim I nadał ją fundowanemu klasztorowi cysterek w Szczecinie (w dokumentach Wztoho, Vztowa); zapisy Gustouue (1255) i Justouue oraz Güstow (1268) Berghaus uznaje za dalsze formy tej samej nazwy. W 1300 r. istniał kościół wiejski, który Otton I podporządkował kościołowi św. Jakuba w Szczecinie (według niemieckiej Wikipedii). Po reformacji wieś weszła do domeny książęcej, choć jeszcze w 1597 i 1624 r. określano ją jako dobro klasztorne; ród Wussowów trzymał tu w lenno już w 1445 r. 72 wispele zboża oraz 90 marek służby i bedy.

W lipcu 1677 r. (7–14 lipca), podczas oblężenia Szczecina w wojnie szwedzko-brandenburskiej, kwaterę główną miał tu elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm; stąd bezskutecznie wezwał szczecinian do poddania miasta. W XIX w. Güstow był rycerskim majątkiem allodialnym z patronatem, wsią kościelną i siedzibą parafii. Majątek obejmował ok. 1870 mórg (w tym 437 mórg łąk nadodrzańskich, nabytych od miasta Szczecina w dziedzicznym czynszu) i dużą cegielnię (ok. 240 tys. cegieł rocznie); dawne pięć pełnych gospodarstw chłopskich zredukowano. Kościół, odbudowany w XVIII w. po pożarze już bez wieży, miał księgi metrykalne od 1739 r. W matrykule kościelnej z 1596 r. Güstow jest filią Pommerensdorfu (dziś Pomorzany, dzielnica Szczecina), a pastorem jest Lucas Fischer, powołany w 1571 r.; Berghaus przytacza jednak drugą matrykułę z tego samego roku, w której role obu parafii są odwrócone. W XIX w. kościół w Güstow był parafią macierzystą, a kościół w Kurowie – jego filią.

W 1899 r. na linii kolejki wąskotorowej Casekow–Penkun–Oder uruchomiono przystanek Güstow. Według Wikipedii PL granitowy kościół z XIII w. zniszczono w 1945 r.; w północnej części wsi zachowały się zabudowania gospodarcze z początku XX w. W 2008 r. koło wsi zbudowano hipermarket.