Będargowo

Będargowo (niem. Mandelkow) – wieś sołecka w gminie Kołbaskowo, ok. 8 km na południowy zachód od Szczecina. Przed 1945 r. należała do powiatu Randow (okręg urzędowy Zahden); według niemieckiej Wikipedii w 1939 r. wieś włączono do Szczecina.

Jest jedną z najwcześniej udokumentowanych wsi gminy. Według Wikipedii PL księżna Anastazja w dokumencie z 1220 r. poświadczyła, że podarowała wieś (Brandargowe) kościołowi św. Jakuba w Szczecinie; Berghaus cytuje zapis „Brandergou, która dziś zwie się Mandelkow” i dodaje, że do nadania dołączono sąsiednią wieś Warrimich (Wartimich), później zaginioną. W bulli papieża Grzegorza IX z 1233 r. wieś występuje jako Bandergowe, a nazwa Mandelkow pojawia się w potwierdzeniu księcia Barnima I z 18 grudnia 1238 r. (Berghaus; niemiecka Wikipedia podaje rok 1237).

Kościół św. Jakuba oddawał dobra we wsi w lenno podrzędne: Berghaus wymienia rodzinę Wussow (m.in. 29 łanów w 1277 r.), Brakelów (1317) i Rode (1361); w 1449 r. książę Joachim zastawił roczną bedę ze wsi braciom von Arnim, a w 1491 r. Bogusław X przypisał dochody żonie Annie na wiano. Według Wikipedii PL wieś pozostawała własnością kościoła do reformacji, w średniowieczu miała kształt owalnicy (zatarty późniejszą przebudową), w XVII w. została zniszczona, a pełna odbudowa jako wsi chłopskiej przypada na XIX w. W 1833 r. było tu 14 pełnych gospodarstw chłopskich, 4 osadnicze, karczma i kuźnia; w 1862 r. – 342 mieszkańców w 57 rodzinach. Berghaus opisuje wieś jako siedzibę parafii z filiami w Karowie (Karwowo), Pritzlow (Przecław) i Klein-Reinkendorf (Warzymice). W 1842 r. na polach wsi odkryto grób z czasów prehistorycznych.

Do gminy wiejskiej Mandelkow należały też przysiółki Gülkow (dziś wieś opuszczona Gołkowo), Warnichsfelde i Warningshof (Warnik). W latach 1954–1971 Będargowo było siedzibą gromady. W rejestrze zabytków znajdują się kościół pw. NMP Wspomożycielki Wiernych (XIII w.) i dzwonnica z 1931 r.