Grzędy

Grzędy (niem. Mittelkonradswaldau, w starszych źródłach Konradswaldau) to wieś u podnóża Krzeszowskich Wzgórz i Pasma Lesistej, w Kotlinie Kamiennogórskiej, około 3 km na południe od Czarnego Boru; według spisu z 2011 r. mieszkało tu 544 osoby. Wikipedia PL i DE podają pierwszą wzmiankę z 1305 r. Wikipedia DE wymienia jako pierwszego znanego właściciela rycerza Heidenreicha von Predel (1324 r.), a od 1379 r. majątkiem władał Hermann von Czettritz; w 1437 r. jego ród połączył dobra Konradswaldau z Czarnym Borem, a w 1830 i 1851 r. majątek przeszedł na Zedlitza-Neukircha i Portatiusów, którzy trzymali go do 1945 r. W 1933 r. wieś liczyła 866 mieszkańców, a w 1939 r. – 1020. Od 1874 r. należała do okręgu urzędowego Schwarzwaldau, a w latach 1816–1945 do powiatu kamiennogórskiego.

Na obrzeżu wsi, wśród podmokłych łąk, stoją ruiny zamku Wojaczów (Cunradiswalde, zwanego też Vogelgesang), wpisane do rejestru zabytków: kwadratowe założenie o wymiarach około 50 × 60 m z fosą i kopcem po wieży mieszkalnej z czerwonego zlepieńca. Zamek wymieniono w 1355 r., gdy książę Bolko II zajął grupę zbuntowanych warowni; w 1364 r. nadał go braciom Hackeborn, a w 1374 r. przeszedł na braci Bolcze. W 1375 r. wspomniano ołtarz św. Jadwigi w zamku, a przed 1379 r. dobra kupił Hermann von Czettritz. Wikipedia PL podaje, że zamek zniszczono w 1437 r., Wikipedia DE – że w 1428 r. zniszczyli go husyci.

Kościół filialny pw. św. Jadwigi, wpisany do rejestru zabytków (NID: XIV w.), wzmiankowano w 1374 r.; według hasła o kościele wzniesiono go około 1550 r., a w XVIII w. przebudowano w stylu barokowym. Jest jednonawowy, z kamiennymi epitafiami i renesansowym ołtarzem z drugiej połowy XVI w. Wikipedia DE pisze o kościele katolickim wzniesionym po pożarze w 1717 r. z fundacji Abrahama von Czettritz, oraz o kościele ewangelickim z 1858 r., rozebranym po 1945 r. Na cmentarzu obok kościoła rośnie osobliwy tujoklon – tuja i klon o wspólnym pniu. W Grzędach jest zalew rekreacyjny u podnóża Dzikowca, a przez wieś biegnie Główny Szlak Sudecki.