Grzmiąca

Grzmiąca (niem. Donnerau) to wieś w gminie Głuszyca, położona w Górach Suchych – wschodniej części Gór Kamiennych – w dolinie bezimiennego potoku, prawego dopływu Rybnej, od północy, zachodu i południowego zachodu otoczona stromymi zboczami. Częścią wsi jest Rybnica Mała; używana jest też niestandaryzowana nazwa osady leśnej Rybnica. Wzniesienia na północ od wsi budują permskie tufy ryolitowe z wtrąceniami trachybazaltów, na południe – górnokarbońskie zlepieńce. Na szczycie Rogowca (862 m n.p.m.) na południowy zachód od wsi wznoszą się ruiny zamku.

Według niemieckiej Wikipedii Grzmiąca powstała prawdopodobnie pod koniec XIII w. jako część okręgu zamku Rogowiec, wzniesionego przez księcia Bolka I świdnickiego dla obrony granicy z Czechami i wzmiankowanego w 1292 r. w akcie fundacyjnym klasztoru w Krzeszowie. W 1368 r. wraz z księstwem świdnickim przeszła pod panowanie czeskie. Zamek, w wojnach husyckich baza sprzyjającej husytom szlachty, został w 1483 r. zburzony na rozkaz Macieja Korwina przez starostę świdnickiego Jerzego von Steina i nie odbudowany; w połowie XV w. wszedł w skład dóbr Książa. Pierwsze konkretne dane o wsi pochodzą z 1576 r., gdy odnotowano 14 kmieci. Około 1558 r. powstał drewniany kościół ewangelicki, w 1654 r. przekazany katolikom. Od 1742 r. wieś należała do Prus, od 1816 r. do powiatu wałbrzyskiego, a od 1874 r. była siedzibą okręgu urzędowego. W 1939 r. liczyła 947 mieszkańców. Po 1945 r. ludność niemiecką wysiedlono, a nową stanowili m.in. przesiedleńcy z Kresów. W latach 1954–1959 wieś była siedzibą gromady Grzmiąca, potem należała do gromady Głuszyca Górna.

W rejestrze zabytków znajdują się: drewniany kościół filialny Narodzenia Najświętszej Marii Panny (parafii Chrystusa Króla w Głuszycy) – jednonawowy, kryty gontem, otoczony kamiennym murem, przebudowany w 1588 r. oraz w 1649, 1754 i 1847 r., z wyposażeniem z XVII i XVIII w. (renesansowa chrzcielnica, empory, malowane na szkle obrazy z 1611 r., ambona z ok. 1640 r., ołtarz główny z połowy XVIII w.) i dzwonem z 1558 r. w wolno stojącej dzwonnicy; ruiny zamku Rogowiec z końca XIII w.; dom nr 66 (ul. Spółdzielcza 2) z 1736 r. oraz szachulcowy dawny młyn i gospoda z 1713 r. w Rybnicy Małej. Przy ul. Wiejskiej 29 stoi dwór z XIX w.