Mokrzeszów

Mokrzeszów (niem. Kunzendorf bei Freiburg, także Kunzendorf bei Schweidnitz) – wieś w gminie Świdnica, ok. 9 km na zachód od Świdnicy, przy drodze do Świebodzic. Sąsiaduje z Cierniami, Lubiechowem, Milikowicami, Komorowem, Pogorzałą i Witoszowem.

W 1268 r. kaplica św. Jadwigi w Cunczendorf została podporządkowana jako filia kościołowi parafialnemu w Pełcznicy; wieś jako majątek rycerski wzmiankowano w 1346 r. Należała do księstwa świdnicko-jaworskiego, a po 1392 r. – do Korony Czeskiej. Dzieliła się na Mokrzeszów Górny i Dolny. Mokrzeszów Dolny posiadali m.in. Monauowie (XV w.), Rederowie, od 1548 r. przez ponad dwa stulecia Gellhornowie, a od 1834 r. ponownie Rederowie. W okresie reformacji kościół był ewangelicki, w 1653 r. zwrócono go katolikom. W 1761 r., w czasie wojny siedmioletniej, Fryderyk II miał tu kwaterę główną. W 1785 r. obie części liczyły razem 686 mieszkańców, w 1845 r. – 1288; działały tu młyny, wiatraki, cegielnia i wapiennik. W 1939 r. Mokrzeszów miał 1357 mieszkańców.

W latach 1860–1880 na miejscu dawnego pałacu powstał neogotycki szpital śląskiej prowincji zakonu maltaskiego z cegieł czerwonej i żółtej, otoczony parkiem; według Wikipedii PL szpital i dom starców ufundowano ze środków przekazanych zakonowi przez barona von Jacoby-Klösta, według niemieckiej – majątek przeszedł na zakon w 1880 r. W czasie I wojny światowej działał tu szpital dla lotników, w latach 1918–1939 sanatorium, a od 1938 r. „Dom Matek” Związku Dziewcząt Niemieckich, wiązany z organizacją Lebensborn. Po 1945 r. wieś znalazła się w Polsce; do 1947 r. w budynku stacjonowała Armia Radziecka, później mieściły się w nim szkoły rolniczo-ogrodnicze i ośrodki szkolenia kadr. Kręcono tu serial „Gruby” (1971). Po nieudanej próbie przekształcenia w hotel w latach 90. niszczejący obiekt wrócił do Skarbu Państwa.

Do rejestru zabytków wpisane są: gotycki kościół pw. św. Jadwigi z XIII–XIV w., przebudowany ok. 1500 r. (być może przy udziale świdnickiego mistrza Lucasa Schleierwebera), jednonawowy, ze sklepieniem gwiaździstym, wieżą z barokowym hełmem cebulastym i szczytem schodkowym; wewnątrz gotycka figura Madonny z Dzieciątkiem z ok. 1430 r. i epitafia z XVI w.; oraz pałac z 4. ćwierci XIX w. (według Wikipedii PL pałac rodziny von Kramsta, którego ostatnimi właścicielami byli Hochbergowie z Książa).