Ostoja

Ostoja (do 1945 niem. Schadeleben) – osada w gminie Kołbaskowo, ok. 6 km na zachód od Szczecina, na Wzniesieniach Szczecińskich. Od 2024 r. w dawnym dworze działa gminny ośrodek kultury.

Według Berghausa Schadeleben było dobrem (Vorwerk) należącym do wsi Scheüne, własności miasta Szczecina, wydzierżawionym w dziedzicznym czynszu. Powstało w 1825 r., po zakończeniu regulacji i separacji gruntów recesem z 19 listopada 1820 r.: miasto Szczecin otrzymało wówczas 749 mórg tytułem odszkodowania i przeznaczyło je na założenie dobra, które zorganizował Carl Wilhelm Schultz. Po jego śmierci (1841) majątek odziedziczyły dzieci, a przy podziale spadku w 1861 r. przypadł jednemu z synów, a właściwie jego żonie. Do 1863 r. dobro dzierżawił dla upraw buraków cukrowych Heinrich Wellmann, właściciel cukrowni w Bredow; potem przejął je Wilhelm Schultz. Wikipedia PL podaje natomiast, że folwark istniał tu już w XVI w.

Na początku XIX w. wzniesiono klasycystyczny, parterowy dwór otoczony parkiem angielskim; w 2. połowie XIX w. dobudowano do niego okazałe, neogotyckie skrzydło, nadając mu cechy pałacyku, a park powiększono. Aż do początku II wojny światowej na okolicznych polach uprawiano buraki cukrowe, przerabiane w pobliskiej cukrowni. Majątek często zmieniał właścicieli. Po wojnie działał tu PGR, a w 1955 r. majątek przekazano Akademii Rolniczej w Szczecinie, która utworzyła Rolniczy Zakład Doświadczalny; od 2005 r. w pałacu mieścił się Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego.

W grudniu 2022 r. dwór wraz z zabudowaniami folwarcznymi i parkiem wykupiła gmina Kołbaskowo; w 2023 r. przeprowadzono remont, a od 2024 r. w obiekcie działa Gminne Centrum Kulturalno-Rekreacyjne. W rejestrze zabytków figurują dwór i zespół dworsko-parkowy (datowane na 4. ćwierć XVIII w.) oraz park krajobrazowy (2. poł. XVIII w.).