Rzędziny

Rzędziny (do 2009 r. zapisywane Rzedziny, do 1945 niem. Nassenheide – „mokre wrzosowisko”) to wieś w gminie Dobra (Szczecińska), przy granicy polsko-niemieckiej. Przed 1945 r. należała do pomorskiego powiatu Randow, a od 1939 r. do powiatu Ueckermünde. Wieś była ośrodkiem dóbr rycerskich Nassenheide, do których należały także Böck (Buk), Aalgraben oraz folwarki, m.in. Laak (Łęgi) i Schlangenhorst (Bolków).

Według Berghausa nazwa Nassenheide pojawia się po raz pierwszy w 1626 r. w wykazie obowiązanych do służby wojskowej (Ernst von Ramin); pierwszy dokument archiwalny z 1644 r. opisuje ją jako „staroszlachecką siedzibę rycerską” ze zniszczonym w czasie wojny kościółkiem, którego pozostałości mają tworzyć rdzeń późniejszego dworu. Dobra należały do Raminów, od 1720 r. do rodziny von Lepel (Otto Gustav von Lepel kupił wtedy udziały w dobrach Boeck); ostatni hrabia Lepel, miłośnik sztuki, rozbudował dwór o skrzydła na zbiory i bibliotekę oraz założył park w stylu angielskim. Po jego śmierci w 1826 r. majątek przeszedł w ręce rodzin Henckel von Donnersmarck i von Schmeling (Wikipedia DE); Berghaus wymienia jako właścicieli hrabiów Henckel von Donnersmarck, którzy odbudowali zrujnowany dwór w 1861 r. W XIX w. działały tu huta szkła (do 1862 r. mieszkało przy niej dziewięć rodzin hutników), cegielnia oraz – według niemieckiej Wikipedii – fabryka krochmalu.

W 1872 r. majątek kupił hr. Harry von Arnim (Wikipedia PL), a w latach 1896–1908 należał do jego syna Henninga i jego żony, pisarki Elizabeth von Arnim; w Rzędzinach powstała jej pierwsza powieść „Elizabeth and Her German Garden” (1898). W sierpniu 1944 r. pałac zniszczył nalot lotniczy – ocalała zabudowa folwarczna z piętrową oficyną. Do rejestru zabytków wpisano park pałacowy (koniec XVII w.). Po wojnie działał tu PGR, a wcześniej stacja Kolei Randowskiej. W 1925 r. wieś liczyła 288 mieszkańców (Wikipedia DE), w 1939 r. – 240, a w 2008 r. – 235 zameldowanych; dziś jest tu szkoła podstawowa, kaplica i sklep spożywczy. Przez okolice wsi biegnie Szlak „Puszcza Wkrzańska”.